Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Qarabağda pilotsuz müharibe

Qarabağda pilotsuz müharibə

07/08/2015

04:16

04:05 xeber – Bu gün (avqustun 6-da) Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Qarabağda, təmas xəttinin Ağdam istiqamətində Ermənistan ordusuna aid daha iki pilotsuz uçan aparatın vurulduğunu bəyan edib və aparatlardan birinin qalıqlarını nümayiş etdirib.

Müdafiə Nazirliyi bildirir ki, Ermənistan ordusuna aid “Krunk-25” pilotsuz uçan aparatı Azərbaycan silahlı qüvvələrinin mövqeləri üzərində kəşfiyyat uçuşu həyata keçirərkən vaxtında aşkar edilib və məhv olunub.

Aparatların məhvinin detalları açıqlanmasa da yayılmış fotoşəkillərdən belə qənaət hasil olur ki, bu dəfə düşmənə aid pilotsuz aparatlar hava hücumundan müdafiə vasitələri ilə vurulub. Çünki təyyarənin radar tərəfindən necə aşkar edildiyinə dair kadrlar var.

Ermənistan Müdafiə Nazirliyi və qondarma “DQR müdafiə nazirliyi” isə bundan əvvəl olduğu kimi onlara aid pilotsuz uçan aparatların vurulduğunu təkzib ediblər. Lakin Azərbaycan tərəfinin yaydığı görüntülər bu dəfə ermənilərin təkzibini boşa çıxaracaq gücdədir.

Sonuncu insident Azərbaycan və Ermənistan qoşunlarının təmas xəttində uzun müddət snayper müharibəsi formasında davam edən qarşıdurmanın daha ciddi fazaya keçdiyi, orta və iriçaplı minaatanların duelinin adi xarakter aldığı bir vaxtda baş verir. Və belə demək olar ki, Qarabağda gərginlik pilotsuz uçan aparatların “döyüşü” ilə davam edir.

Bu isə nisbətən yenilikdir və Qarabağda mümkün müharibədə texnologiyaların nə dərəcədə həlledici söz sahibinə çevriləcəyini bəri başdan nümayiş etdirir.

Bəs bu pilotsuz hava mübarizəsində tərəflərin hansı imkanları var? Ermənistan ordusu niyə son vaxtlar pilotsuz uçan aparatlardan istifadəni intensivləşdirib?

Pilotsuz kəşfiyyat təyyarələri ilə silahlanma keçmiş sovet respublikaları üçün cəmi bir neçə il əvvələ qədər az qala əlçatmaz yenilik idi. Çünki bu sahədə qabaqcıl texnologiyalara malik olan inkişaf etmiş ölkələr belə aparatları ixrac etməkdə o qədər də maraqlı deyildi.

Lakin Azərbaycan İsraillə qurduğu uğurlu hərbi-texniki əməkdaşlıq sayəsində öz ordusunu pilotsuz kəşfiyyat təyyarələri ilə təchiz edən ilk keçmiş sovet respublikalarından biri oldu. 2008-2009-cu illərdə Azərbaycan İsraildən “Hermes 450”, “Aerostar” və “Orbiter M” pilotsuz təyyarələrinin iri partiyasını idxal etdi.


“Hermes 450”

Daha sonra “Orbiter M” və “Aerostar” aparatlarını Azərbaycanın Müdafiə Sənayesi Nazirliyi İsrailin “Aeronautics Defense Systems Ltd.” şirkəti ilə birgə istehsal etməyə başladı.

Virtualaz.org saytı xatırladır ki, həmin vaxt regionda heç bir ölkənin sərəncamında bu qədər pilotsuz kəşfiyyat təyyarələri mövcud deyildi. Hətta Rusiya kimi qüdrətli hərbi sənayesi olan ölkə pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrini İsraildən idxal etmək üçün xeyli səy göstərirdi. Çünki Rusiya pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrinin istehsalı texnologiyalarında bu sahənin liderləri olan İsrail və ABŞ kimi ölkələrdən geri qalırdı.

Ermənistanın isə pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrinə malik olmasından heç söhbət gedə bilməzdi.

Nəticədə Azərbaycan silahlanmanın daha bir istiqaməti üzrə Ermənistan üzərində əzici üstünlüyə nail oldu. Azərbaycan ordusunun sərəncamında olan pilotsuz təyyarələr düşmən mövqeləri üzərində və işğal altındakı ərazilərdə kəşfiyyat aparır, düşmən qüvvələrinin taktiki yerdəyişməsini izləyir, qarnizonlarının və digər hərbi obyektlərinin dəqiq koordinatlarını müəyyən edə bilirdi.

Bu isə hərbdə müqayisəedilməz dərəcədə qiymətli kəşfiyyat məlumatlarıdır. Çünki pilotsuz təyyarələr olmayanda belə kəşfiyyat məlumatlarını əldə edə bilmək üçün böyük risk və qüvvə tələb olunurdu. Hətta belə demək olar ki, pilotsuz uçan aparatlarla toplanılan kəşfiyyat məlumatlarının hamısını digər kəşfiyyat vasitələri ilə toplamaq nəzəri baxımdan belə qeyri-mümkün görünür. Nəticədə Azərbaycan ordusu Ermənistan işğalçı qüvvələri üzərində qısa müddət ərzində böyük taktiki üstünlük əldə edə bildi – düşmən barədə daha çox və daha dəqiq kəşfiyyat məlumatlarını əlində cəmləşdirdi.

2011-ci ilin oktyabrında isə Qarabağda pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrinin vurulmasına dair ilk fakt qeydə alındı. Ermənistan tərəfi bəyan etdi ki, təmas xəttinin Ağdam istiqamətində, Əsgəran üzərində Azərbaycana aid “Hermes 450” pilotsuz kəşfiyyat təyyarəsi vurulub salınıb.

Düşmən tərəf sübut kimi təyyarənin demək olar ki, zədə almamış şəkildə görüntülərini yaydı. Aparatın üzərində heç bir tanınma nişanı yox idi (adətən pilotsuz təyyarələrin üzərində onun hansı ölkəyə məxsus olduğuna dair tanınma nişanları qoyulmur, çünki söhbət kəşfiyyat xarakterli uçuşdan gedir).

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi isə bəyan etdi ki, görüntüləri yayılan təyyarə ona aid deyil.

Bununla belə İsrail kəşfiyyatına yaxın qaynaqlar təyyarənin vurulub salınmasına dair sensasion detalları yaydılar. Orada deyilirdi ki, təyyarə Rusiyadan göndərilmiş mütəxəssislər tərəfindən yenə Rusiyaya aid olan, radiosiqnalları qarışdırmaqla pilotsuz uçan aparatların idarəedilməsinə nəzarəti ələ keçirən və onu endirməyə nail olan xüsusi texnikanın köməyi ilə sıradan çıxarılıb.

Bu məlumatda həqiqət payı az deyildi. Çünki Azərbaycanın İsrail istehsalı olan pilotsuz təyyarələrə malik olması nəinki Ermənistanı, o cümlədən Rusiya və İran kimi ölkələri də qayğılandıra bilərdi.

Təxminən həmin vaxtlarda belə məlum oldu ki, Ermənistan da ciddi cəhdlə pilotsuz uçan təyyarələrə malik olmağa çalışır və ilk nəticələr əldə edib -“Krunk” adı verilən hansısa pilotsuz aparatın istehsalına başlayıb.

Ermənistanın bu aparatların hissələrini hansı ölkədən aldığı açıqlanmırdı, ehtimal olunurdu ki, o qədər də ciddi göstəricilərə malik olmayan bu aparatların hissələrini ya Çindən alırlar, ya ABŞ-ın hansısa özəl şirkəti mülki təyinatlı pilotsuz uçan aparatların istehsalında Ermənistana kömək edir.

Azərbaycan isə pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrinin alınmasına və birgə istehsalına dair İsraillə tərəfdaşlığı uğurla davam etdirirdi. Məlumatlar yayıldı ki, İsraildən təkcə düşmənin nəzarətində olan ərazilərin dərinliklərində foto-video çəkilişləri aparmağa qadir olan aparatlar deyil, eyni zamanda hədəfə dəqiq silahlarla zərbə endirə bilən daha iri təyyarələrin alınmasına dair danışıqlar aparır.

Bu danışıqların necə nəticələndiyinə dair məlumatlar olmasa da tam əminliklə demək olar ki, Azərbaycan pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrinin həm sayına, həm də bu aparatların taktiki-texniki göstəricilərinə görə Ermənistan üçün əlçatmaz dərəcədə irəliləyib.

Üstəlik pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrindən düşmən hədəflərinə dəqiq artilleriya-minomyot zərbələri endirmək və onun hərbi texnikasını təmas xəttinin taktiki dərinliklərində məhv etmək üçün keçirilən əməliyyatlarda istifadə edir.

Belə vəziyyətdə Ermənistan da öz arsenalındakı pilotsuz vasitələrdən istifadəni intensivləşdirməyə başladı.

Lakin bu zaman hansı mənzərə üzə çıxdı? Son bir-iki ayda Azərbaycan ordusu təmas xətti üzərində Ermənistanın bir neçə pilotsuz aparatını vurub saldı və məlum oldu ki, ermənilər kəşfiyyat üçün Çin istehsalı olan “DJİ İnspire” pilotsuz aparatlarından-kvadrokopterlərdən geniş istifadə edir.

İnternet mənbələrində bu aparatların göstəricilərinə və qiymətinə, habelə onları asanlıqla hər kəsin əldə edə biləcəyinə dair kifayət qədər məlumatlar tapmaq mümkündür.

Və görünür, bu amili nəzərə alan Ermənistan tərəfi hər dəfə aparatların onlara aid olmadığını, bu cür “oyuncaqlardan” istifadə etmədiklərini bildirdi.

“DJİ İnspire” kvadrokopterləri doğrudan da oyuncaq hesab edilə bilər. Ancaq Ermənistanın pilotsuz kəşfiyyat təyyarələri sahəsində Azərbaycana necə uduzduğunu görərək bu oyuncaqlardan istifadə etməsi niyə inandırıcı olmasın?

Axı belə aparatlardan istifadə etməklə də kəşfiyyat xarakterli məlumatlar – foto və videokadrlar əldə etmək olar. Həm də Qarabağda, tərəflərin mövqelərinin bir-birinə cəmi bir neçə yüz metr məsafədə yerləşdiyi münaqişə zonasında.

Bu kvadrokopterlər bir neçə yüz metr hündürlüyə qalxa, tamamilə səssiz şəkildə uça və sutkanın qaranlıq vaxtında belə çəkilişlər apara, çəkdiyi kadrları komanda məntəqəsinə ötürə bilir. Üstəlik aparatların qiyməti təxminən 3-4 min dollar olduğuna görə onlardan istifadə ciddi maddi itki riski də yaratmır.

Doğrudur, bu “oyuncaqlar” havada çox qala bilmir. Ancaq tərəflərin mövqeləri arasında məsafənin yaxınlığı nəzərə alınarsa, “DJİ İnspire” kvadrokopterləri Azərbaycan ordusunun mövqelərinin görüntülərini və digər kəşfiyyat xarakterli məlumatları qeydə almaq üçün kifayət edərdi. Başqa sözlə, bu aparatlar oyuncaq sayılsa belə onlardan Qarabağda hərbi məqsədlərlə istifadə etmək tamamilə mümkündür.


“DJİ İnspire”

Digər tərəfdən bu aparatları əldə etmək çox sadədir. Azərbaycan ordusunun bölmələri isə bu aparatları aşkar edərək adi silahlarla onu neytrallaşdırmaqda xüsusi çətinlik çəkmir.

Sonuncu insidentdə isə daha iri və hərbi təyinatlı aparatın – “Krunk 25”in vurulmasından söhbət gedir. Ermənistan ordusu bu aparatları hərbi paradlarda nümayiş etdirib. Aparatın maksimal uçuş hündürlüyü 5400 metr, qalxma çəkisi 60 kq, uzunluğu 2,95 metr, qanadların açılma uzunluğu 4,2 metr, havada qalma vaxtı 5 saat, uçuş surəti 150 km/saatdır.

Ehtimal edilir ki, Ermənistan “milli istehsal” kimi təqdim etdiyi bu aparatları Çinin, yaxud Rusiyanın köməyi ilə yığır. Çünki Rusiya özü də son illərdə pilotsuz uçan aparatların istehsalı sahəsində irəliləyib.

Beləliklə, texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyi və yayıldığı indiki dövrdə Ermənistanın da nəhayət pilotsuz uçan aparatlar üzrə arsenalını genişləndirməsi (oyuncaqlar hesabına olsa belə ) təəccüblü görünmür.

Belə vəziyyətdə Azərbaycan hədəfi dəqiq vuran raketlər daşıyan daha iri pilotsuz təyyarələr əldə edə bilsə bax bu erməniləri yaxşıca təəccübləndirə və düşünməyə məcbur edə bilərdi. Çünki bu tipli pilotsuz təyyarələrin ABŞ və İsrail tərəfindən terrorla mübarizədə necə effektli silah olduğu yaxşı məlumdur…

mənbə :
anspress




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles