Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Besti Ceferova: “Gederem girerem İsrafil müellimin otağına, deyerem ki…” – MÜSAHİBƏ

Bəsti Cəfərova: “Gedərəm girərəm İsrafil müəllimin otağına, deyərəm ki...” – MÜSAHİBƏ

01/09/2015

12:52


01.09.2015 / 12:50 xeber –

“Onun aktrisa olmasının əleyhinəyəm”

Akademik Milli Dram Teatrının aktrisası, xalq artisti Bəsti Cəfərovanın Lent.az-a müsahibəsi

 

 

– Keçən mövsüm Akademik Milli Dram Teatrında “Nağıllar aləmində” adlı tamaşa səhnələşdirdiniz. Bu mövsüm də özünüzü rejissor kimi sınayacaqsınız?

 

– Xeyr. Hər şeydən əvvəl mən aktrisayam. Bu il Çingiz Aytmatovun “Ana tarlası” adlı əsərinin səhnələşdirilməsi planlaşdırılır. Orada əsas rollardan birini ifa edəcəm. Gələcəkdə rejissorluq işim olacaq. Bir neçə tamaşa qurmağı planlaşdırıram. Amma bu mövsüm aktrisa fəaliyyətimi davam etdirəcəm. Gələcəkdə quracağım tamaşa artıq gənclərdən ibarət uşaq tamaşası yox, həm yaşlı, həm orta, həm də mənim tamaşamda oynayan istedadlı aktyorlardan ibarət nəsillərin müştərək işi olacaq. 

 

– Rejissor kimi niyə özünüzü əvvəlcə uşaq tamaşası ilə sınadınız?  

 

– Nağılları çox sevirəm. Hər insanın qəlbində bir uşaqlıq var. Yaradıcı insanın qəlbində uşaqlıq olmalıdır ki, hər şeyə inansın. Bu qədər yaşım olmasına baxmayaraq, nağılları çox sevirəm. Nağıllara müraciət etməyimin səbəbi də var. Üç tələbəm universiteti bitirib, hazırda teatrımızda fəaliyyət göstərir. Ayrı-ayrı tamaşalarda rollar oynayırlar. Qızım Fidan da onların arasındadır. İstədim onların imkanlarını daha çox göstərim. Çünki 12 ildir Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində müəllimə kimi çalışıram. Bu həm müəllim kimi işimin davamı, həm də dövlətimizin gənclərin məşğulluğu ilə bağlı gənclər proqramı və siyasətinin yerinə yetirilməsidir. Gənc nəsil professional baxımdan inkişaf etməlidir. Mən də bir sənətkar kimi bu işə öz töhfəmi vermək istədim. Ona görə də 10 gəncdən ibarət heyət yığdım və 15 ildir birgə işlədiyimiz yeganə aktyorumuz Rəşad Bəxtiyarovla bu tamaşanı hazırladıq. Məncə, pis alınmayıb. İyunun 11-də nümayiş etdirildi. Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rektoru Fərəh Əliyeva baxmadığı üçün iyulun 2-də bir da təqdim etdik. Fərəh xanım tələbələri tamaşada rol aldığı üçün onun da baxmasını istədik. Tamaşaya baxanların hamısı çox bəyəndi.

 

– Qızınız da yolunuzu davam etdirir?

 

– Əvvəldən onun aktrisa olmasının əleyhinəyəm. Qızım rejissorluqda oxuyur. Rejissor kimi bir çox festivallara qatılıb. Hazırda qısametrajlı filmlər üzərində çalışır, kliplər çəkir. Onun fəaliyyəti genişdir. Bizim teatrın direktoru İsrafil müəllim məsləhət gördü ki, Fidan səhnəyə çıxsın, bu, ona rejissorluq fəaliyyətində kömək ola bilər. Ona görə də etiraz etmədim. Mənim tamaşamın ayağı düşərli oldu. Orada oynayan gənc aktyorlardan Adil Dəmirov, Murad İsmayılov və qızım Fidan Cəfərova teatrın orta nəsil aktyorları ilə birgə yeni tamaşada rol alıblar. Sentyabrın 29-da premyera olacaq. Çox şadam ki, gənc aktyor və aktrisaların üzə çıxmasında mənim də qatqım oldu.

 

– Qızınızın Akademik Milli Dram Teatrında işə götürülməsi gözlənilirmi?

 

– Xeyr. Onun ixtisası rejissordur. Bizim teatrda rejissor ştatı yoxdur. Eyni zamanda, o, kino rejissorluğunda oxuyurdu. İndi isə kino-televiziya rejissorluğu üzrə təhsil alır. Çox güman ki, televiziyalardan birində rejissor kimi işə başlayacaq. Qızımın işləri, müsahibələri məndən çox oxunur, çox baxılır.

 

 

– Son vaxtlar Akademik Milli Dram Teatrında bir çox hadisələr və qalmaqallar baş verir. Teatrın aparıcı aktrisası, xalq artisti kimi bu barədə nə deyə bilərsiniz?

 

– Bu barədə o qədər şişirdilmiş məlumatlar yayıldı ki… Bizi olmayan yerdən davaya çəkdilər. Mən bu barədə söz deməkdən bezmişəm. Aktyor odur ki, rol oynasın, qalmaqallarla məşğul olmasın. Mən istər universitetdə, istər teatrda həmişə başımı aşağı salıb rolumu oynamışam, işimi görmüşəm. Bir adam da deyə bilməz ki, mən nəyisə ala-yarımçıq etmişəm. Çalışmışam əlimdən gələni artıqlaması ilə edim. Bəzən gözləyirsən ki, yaxşı işinə insanlar sevinəcək, dostların baxıb deyəcək ki, nə yaxşı, demək, sən bunu da bacarırsan. Amma əksinə, əvəzində elə bir qalmaqal qopur ki… İşimin başlanğıcında  – “Nağıllar aləmində” tamaşasının əmri veriləndən bir həftə sonra mənim haqqımda elə bir informasiya çıxdı ki, özüm çaşıb qaldım. Belə bir şey olmaya-olmaya o informasiyanı kimlərsə verdilər. O insan haqqında ki, işlə, öz sənəti  ilə məşğuldur başını aşağı salıb işini görür. Ona görə yox ki, hamıdan öndə olduğunu sübut etmək istəyir. Şəxsən mən özüm bunu sübut etməyə çalışmıram. Mən aktyor həyatı yaşayıram. Nə etməliyəm? Rol oynamalıyam. Əgər mənim başqa bir fəaliyyətim olsa, gedib onunla məşğul olaram. Əgər püxtələşmişəmsə, istedadım buna çatırsa, tamaşa da qoya bilərəm. Hər halda, mənə etimad ediblər. Hər adam tamaşa qoya bilməz ki. Bunu müdiriyyət danışır nazirliklə razılaşdırılır. Durduğu yerdə adama tamaşa vermirlər. Əgər mənim tamaşam alınmayıbsa müdiriyyət, ya da bədii şura desin ki, yox, bu tamaşa alınmayıb, Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsinə layiq deyil, onu çıxartsınlar. Amma bu tamaşa geyim estetikasından, səhnə tərtibatından tutmuş orada oynayan gənc tələbə-aktyorların ifasınadək çox parlaqdır. Heç kimə ögey-doğmalıq etməmişəm. Bir ifaçının üstünə yükü yığıb o birini arxa planda qoymamışam.

 

– Sirr deyil ki, hazırda Akademik Milli Dram Teatrında qruplaşma var. Sizin də İsrafil müəllimin qruplaşmasında olduğunuzu deyirlər.

 

– Mən haqqın tərəfindəyəm. İş gedirsə, qarayaxmalar olacaq. Misal üçün, mənə o qədər qara yaxdılar ki. Üç dəfə adım istedadsız aktrisa kimi hallanıb. Başqa bir yazıda elə şeylər yazdılar ki… Ən yaxşı oynadığım tamaşalar da qaralama missiyası daşıdı. Guya bunu sənətdən uzaq tamaşaçı edib. Əgər bu tamaşaçı məni sevmirsə niyə haqqımda qalın-qalın dosye yığır? Məni görəndə, biləndə ki, bu tamaşada mən oynayıram həmin tamaşaya gəlməsin. Ya da efirdə görəndə çevirib başqa yerə baxsın. Amma o dırnaqarası tamaşaçının verdiyi informasiyalar teatrın içindən idi. O tamaşaçı hardan bilir ki, mənim qızım teatrdadır? Tamaşaçı hardan bilir ki, mən hansı ildə, hansı tamaşanı oynamışam və ya nə vaxtsa mən kimin haqqında nə demişəm? Bu informasiyaları da İsrafil müəllimin əleyhinə olanlar edib. Teatrımızda hər dövrdə iş gedib. Bizim uğurlu tamaşalarımız da olub, uğursuz da. Qruplaşma da indinin işi deyil. Teatrda qruplaşma hər dövrdə olub. Biri var sənətdə yaşayan aktyorlar, biri də var uğursuz aktyorlar. Hansı ki, rol alırlar, amma rol oynamaq istəmirlər. Rol alıb rol oynamaq istəməyən aktyorlarımız da var. Aktyor rol oynamalıdır. Aktyor nəyinsə davasını etməməlidir.

 

– Demək istəyirsiniz ki, sizin haqqınızda dosyeləri həmkarlarınız, sənət dostlarınız yığır?

 

– Əlbəttə. Məni sənət dostlarımdan yaxşı kim tanıya bilər? Mənim nə dediyim, rolu necə oynamağım, səsimin oturması, səsimin batması, səsimin çıxmamasını teatrın içində olan adam bilir. Hər halda mənim hər gün səsim tutulmur. Guya mən aşırı dərəcədə naturadan çıxmışam. Mən gənc vaxtlarımda çox arıq idim. İndi o yaşımdır ki, aşırı dərəcədə arıqlamaq lazım deyil. Bunu yazmaq, özü də kişinin dilində yazmaq çox iyrəncdir.

 

– Keçən mövsümün sizin tamaşanızla bağlanması da birmənalı qarşılanmadı.

 

– 37 ildir bu teatrın aktrisasıyam. Lap tutaq ki, mövsüm mənim tamaşamla bağlandı. Yəni mən Bəsti Cəfərova buna layiq deyiləm? Amma mövsüm mənim tamaşamla bağlanmadı. Həqiqətdə mövsümün iyunun 30-da İlyas Əfəndiyevin “Mənim günahım” tamaşası ilə bağlanması ilə bağlı informasiya da getdi. Bizim də məzuniyyətə getməyimizə hələ vaxt vardı. Fərəh xanım da tamaşaya baxmamışdı. Qərara gəldik ki, iyulun 2-də tamaşa salınsın. Uşaqlarla bərabər valideynlər də baxdılar, məni ürəkdən təbrik etdilər. Mən iş görəndə ona görə etmirəm ki, kimsə gəlib bayılsın. Mən xalq artistiyəm, aktrisayam. Mən bunu yaxşı oynamalıyam, bu, mənim borcumdur. Kimin içi götürmürsə, tamaşama gəlməsin, mənimlə bir tamaşada oynamasın. Onsuz da mənimlə bir tamaşada oynamaqdan imtina edən o qədər aktyor və aktrisalar var ki… Mən heç kimə o teatrda düşmən kəsilməmişəm. Mən işimi görürəm. İsrafil İsrafilovun işində bir qəbahət görsəm, xoşuma gəlməyən bir iş olsa, gedərəm açaram otağının qapısını deyərəm ki, İsrafil müəllim, bu belədir, bu elədir. O da mənə izah edər ki, bu belədir, ya belə deyil. Mən uşaq deyiləm. İsrafil müəllimlə də aramızda 9-10 yaş fərq var. Aramızda çox böyük subordinasiya, çox böyük hörmət var. Amma ki, mən gedim ona qarşı nəsə edim, yox. Axı mən bu insandan pislik görməmişəm. Niyə ona qarşı olmalıyam? Vaxt var idi kimlərsə nədənsə narazı idilər, qol çəkdik, nə bilim nələrsə oldu… O əvvəl idi. Artıq 5 il keçib. Bütün tamaşaları da qara siyahıya salmaq olmaz. Çünki uğurlu tamaşalarımız da olub. Uğuru görmək istəmirlərsə buna mən nə edə bilərəm? Mən onlarla dava edim?

 

– Deyirsiniz ki, sizinlə eyni səhnəni paylaşmaq istəməyən sənət dostlarınız var. Olubmu ki, siz də kiminləsə səhnəni bölüşmək istəməmisiniz?

 

– Yox. Rejissorlar tamaşanı səhnələşdirəndə bilirlər ki, kimlər mənimlə oynamaq istəyər, kimlər yox. Mən heç vaxt deməmişəm ki, filankəslə oynamaq istəmirəm. Bəli, arzu olub, demişəm ki, istərdim filankəslə tərəf müqabili olum. Əgər rolda həmin aktyorun da funksiyası böyükdürsə, hə, demişəm. Teatrda tək oynamaq mümkün deyil. “Bəxtiyar” filmindəki kimi – “mən tək kontrabasda?” Biz tərəf müqabilindən asılıyıq. Yaxşı tərəf müqabili olanda yaxşı da oyun alınır. Hər zaman istəmişəm ki, mənimlə teatrın ən yaxşı aktyorları oynasın. Ona görə ki, mənim əmək, vaxt sərf etdiyim iş gözəl alınsın.

 

– Sonda sənət dostlarınıza sözünüz nədir?

 

– İstədim ki, yeni mövsümdə heç kim qruplaşma yaratmasın. Hamı yaxşı işlər göstərsin. Qəzet səhifələri, saytlardan ancaq xoş xəbərlərimiz gəlsin, gözəl tamaşalarımız haqqında  informasiyalar getsin. Böyük aktyorlarımızın bir-biri ilə dava etməsi diqqət mərkəzində olmasın. Diqqət mərkəzində bizim sənətimiz olsun. Çünki biz aktyoruq və rol oynamalıyıq. Bizim səsimiz səhnədən gəlməlidir, biz sözümüzü rolumuzla səhnədən deməliyik, qəzetlərdən, saytlardan yox.  

 

 

mənbə :
lent.az




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
VAZ'ın haberine göre Oyuncu'ın ünü dünyaya yayıldı. Fırat'ın sevimli usüluyle uzun yazma yeteneğine hayran olan birçok Reklam şirketinin kendisine metin yazarı olarak çalışması için iş teklifinde bulunduğu haberde yer aldı. Çok sayıda televizyon ve gazetenin Fırat Demirhan'la röportaj için Hagen'e gittiği öğrenilirken, Japonya'dan da televizyon kanallarının görüşme isteğinde bulundukları haberlerde yer aldı. Bazı üyelerin faiz artırımından önce çekirdek enflasyon rakamlarında artış görmek istedikleri ifade edilen tutanaklarda, ücret artışının bu noktada önemli rol oynayacağı görüşüne yer verildi. Birkaç üyenin düşen enerji fiyatlarının uzun vadeli enflasyon beklentilerini de aşağı çekebileceği görüşünde olduğu görülen tutanaklarda, güçlenen doların ABD'nin ihracatını sınırlarken, enflasyonu daha da düşürebileceği uyarısı da yer aldı. Buna karşın, Komitenin enflasyonun düşen enerji fiyatlarının geçici etkisinin azalmasıyla kademeli olarak yüzde 2 hedefine yaklaşmasını beklediği belirtilirken, fiyat istikrarına yönelik gelişmelerin yakından izleneceği bildirildi. FOMC üyeleri geçen Ocak ayı toplantısında faiz artırımında "sabırlı" olmaya yönelik kararı oy birliğiyle almıştı. Komitenin bir sonraki toplantısı 17-18 Mart'ta gerçekleştirilecek. Bu arada, bugün açıklanan verilerin beklentileri karşılamaması nedeniyle satış ağırlıklı seyreden New York Borsası, FOMC toplantı tutanaklarının ardından kayıplarını artırdı. Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının istihdam verilerine göre, devlet, kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak ve çeşitli hizmet alanlarında oluşan personel açığını gidermek için personel takviyesine gitti. Kamunun istihdam ettiği kişi sayısı, emeklilik ve istifalara karşın çeşitli istihdam türlerinde 120 bin 455 arttı. Böylece 2013 sonunda 3 milyon 319 bin 584 olan kamunun personel sayısı, geçen yılın sonunda 3 milyon 440 bin 39'a yükseldi. Kamudaki yıllık istihdam artışı yüzde 3,6 olarak gerçekleşti. İstihdam sayısında en fazla artış kadrolu personelde oldu. Kamuda kadrolu olarak çalışanların sayısı geçen yıl 106 bin 146 arttı. Böylece kadrolu personel sayısı 2 milyon 826 bin 113'e ulaştı. The posters, displayed at at least one coffee shop in Los Angeles, angered Armenian Americans because of sensitivities around the deaths of more than a million Armenians at the hands of Turkish Ottoman forces in the early 20th century. Türk genci, çok sevdiği arabası için verdiği 'Kız arkadaşımın isteği üzerine aracımı satmak zorundayım' başlıklı ilan büyük ilgi çekti. Demirhan, sayfalarca kız arkadaşının hamile kalması nedeniyle ve aracın bebek geldiğinde kendilerine küçük geleceğini detaylı ve oldukça samimi bir dille anlatması üzerine, ilan 150 bin kişi tarafından okununca internet fenomeni haline geldi. Bu nedenle yabancı yatırımcılar bizim için çok önemli. Birçok firma Türkiye’de yatırımı düşünüyor. Ancak yaşanan dalgalanmalardan dolayı Türkiye’ye yatırımlarını erteleyen firmalar oldu. Türkiye’de büyüme motorlarının başında inşaat sektörü geliyor. Açıklanan birçok projenin hayata geçmeye başladığını görüyoruz. Bu vizyon çerçevesinde projeler 2023’e kadar tamamlanacak bu kapsamda iş ve inşaat makinaları sektörünün hedefini yakalayacağını düşünüyoruz. Türkiye’de döviz piyasasında günlük ortalama 24 milyar dolarlık işlem dönüyor. Dolarda toplam işlem hacminin yüzde 64’ünü ise yurtdışı bankalar ve merkezler başta olmak üzere yabancılar gerçekleştiriyor.Dolar/TL’nin baş döndürücü yükselişi fiyatları 2.64’lü seviyelerin üzerine taşıdı. Merkez Bankası artan dolara karşı ilk önlemini almasına rağmen ABD’de tarım dışı istihdamın şubatta 295 bin artış göstermesi kurun yeniden yukarı yönlü hareket etmesine ve tüm zamanların en yükseğine çıkmasına neden oldu.Yunanistan hükümeti ve kreditörleri arasındaki müzakerelere ilişkin belirsizliğin, mevduat sahiplerini olumsuz etkilediği ifade edilen açıklamada, geçen yıl Aralık ayından bu yana gerçekleşen mevduat çıkışının 25 milyar avroya ulaştığı kaydedildi. Banks arasındaki Türk Lirası karşılığı döviz işlem hacmine baktığımızda döviz piyasasında günlük ortalama 24 milyar dolarlık işlem dönüyor. Bu işlemin yüzde 43’ü yani 10 milyar dolar spot piyasada gerçekleşirken yüzde 51’i swap, yüzde 6’sı ise vadeli piyasada gerçekleşiyor. Verilere baktığımızda yerli yatırımcıların spot piyasada al - sat yaptığını ancak yabancının swap ile para kazandıklarını görüyoruz. Bunu çok trading amacıyla değil de bizim bankaların TL veya döviz likidite ihtiyacına göre yapsalar da kur yukarı giderken daha düşük kurdan bağlanan swap pozisyonları bizim bankalara zarar ve karşı tarafa kâr yazıyor.Ticari ve bireysel gayrimenkul yatırımının çok yüksek gelir sağladığı İstanbul'da bazı ilçeler altın değerinde. İşte ilçe ilçe satılık ofis ve dükkan fiyatları...Dolarda gerçekleşen toplam işlem hacmi kimler tarafından gerçekleştiriliyor diye baktığımızda bunun yüzde 52’sinin yurtdışı bankalar, yüzde 12’sinin ise yurtdışı merkez ve şubeler tarafından gerçekleştirildiğini görüyoruz. Yani yüzde 64’ü yabancılar tarafından gerçekleştiriliyor. Yüzde 24’ü ise yurtiçi müşteriler ve yüzde 12’si de yurtiçi İnterbank’ta gerçekleşiyor.Şu günlerde kurun artmasının bir diğer nedeni de şirketlerden gelen döviz talebi. Şirketlerin ileri tarihli döviz borcu ödemeleri için döviz talebi yaratması yükselişe ivme kazandırıyor. Olası kur artışlarına karşı risk almak istemeyen kurumlar döviz pozisyonlarını kapatmaya çalışıyor. Gelişmelere bakılırsa dolar/TL’de ilk direnç 2.64’te. Bu seviyenin üzerinde 2.75-2.80 seviyelerine doğru çıkış sürebilir. Elbette dalgalanmalar yaşanacak. Ancak bunun daha çok yurtdışı kaynaklı olduğu, yurtiçi gelişmelerin de ivme kazandırdığı unutulmamalı. Öte yandan Türkiye’nin risk primi 215 ile tırmanışını sürüdürüyor,SWAP NEDİR?Swap kelime anlamı ile takas etmek, değiştirmek anlamına geliyor. Swap basit olarak borçlanılan para birimi için ödenen faizle, borç verilen para biriminden alınan faiz geliri arasındaki net fark. Yabancılar yurtdışında faiz oranları sıfıra yakın olduğu, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde faiz oranları yüksek olduğu için parayı buraya getiriyor. Belli bir süre için TL faizini alıyor. Yurtiçi yerleşikler daha önce TL değer kaybederken (yurtdışından döviz talebi olurken) dövizlerini satıp TL’deki değer kaybını sınırlı tutarlardı. Tarihte birkaç kez yurtiçi yerleşikler TL’nin değer kaybettiği yerde döviz satmak yerine alıcı oldu ve doğal dengeleyici rollerini üstlenmeyerek TL’deki değer kaybını artırdılar. Kasımdan bu yana TL’deki değer kaybına ilk tepkileri yine döviz ve altın satışı şeklinde oldu.Kasım sonundan bu yana doların yükseldiği ilk iki ayda yurtiçi yerleşikler 12.5 milyar dolar kadar ABD doları ve altın sattı. Ancak şubatta döviz aldıklarını gördük. Ocak sonundan 20 Şubat haftasına kadar hem bireyseller hem de yurtiçi tüzel kişiler dolar mevduatlarını 5 milyar kadar artırdı. 27 Şubat haftasında dolar kuru 2.50 TL’ye giderken ise yurtiçi yerleşiklerin döviz pozisyonlarını artırmadığını gördük. Martta ne tepki verdiklerini henüz göremiyoruz. Bu davranış değişikliği de TL’deki değer kaybı üzerindeki etkenlerden biri. Eylül ayında dış ticaret açığı yüzde 46,6 azalarak 7 milyar 13 milyon dolardan 3 milyar 742 milyon dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise 2014 Eylül ayında %66 iken, 2015 Eylül ayında %75,7’ye yükseldi. Türkiye İstatistik Kurumu ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre ihracat 2015 yılı Eylül ayında, 2014 yılının aynı ayına göre %14,2 azalarak 11 milyar 659 milyon dolar, ithalat %25,2 azalarak 15 milyar 401 milyon dolar olarak gerçekleşti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat %5,1 arttı Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre 2015 Eylül ayında bir önceki aya göre ihracat %5,1, ithalat %2,7 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise 2015 yılı Eylül ayında önceki yılın aynı ayına göre ihracat %2,9, ithalat %14,8 azaldı. Avrupa Birliği’ne ihracat %7,7 azaldı Avrupa Birliği’nin (AB-28) ihracattaki payı 2014 Eylül ayında %43,9 iken, 2015 Eylül ayında %47,2 oldu. AB’ye yapılan ihracat, 2014 yılının aynı ayına göre %7,7 azalarak 5 milyar 508 milyon dolar olarak gerçekleşti. En fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu Almanya’ya yapılan ihracat 2015 yılı Eylül ayında 1 milyar 138 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla İngiltere (959 milyon dolar), Irak (607 milyon dolar) ve İtalya (583 milyon dolar) takip etti. İthalatta ilk sırayı Çin aldı Çin’den yapılan ithalat, 2015 yılı Eylül ayında 1 milyar 968 milyon dolar oldu. Bu ülkeyi sırasıyla Almanya (1 milyar 607 milyon dolar), Rusya (1 milyar 423 milyon dolar) ve ABD (1 milyar 25 milyon dolar) izledi. Türkiye piyasalarının Cumhuriyet Bayramı nedeniyle resmi tatilde olduğu dönemde ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faizleri sabit tutmasına karşın ilk artışın 15-16 Aralık'ta yapacağı toplantıda yapılabileceğinin sinyalini vermesiyle kur sert yükseldi. Bankacılar bugünkü işlemlerin ardından piyasadaki ana belirleyicinin ise hafta sonu gerçekleşecek genel seçim sonuçları olacağını belirttiler. Fed öncesi yarın gün işlem gerçekleşen 28 Ekim'de saat 14:30 civarında 2.90'ın hemen altında işlem gören dolar/TL, bu sabah güne 2.9341/2.9391 seviyesinden başladı. Öte yandan 28 Ekim'de saat 14:30'da 3.20 civarında işlem gören sepet bazında TL bu sabah 3.0784/3.0833, euro/TL ise 3.2213/3.2240 seviyesinde güne başladı. Faizlerde değişiklik olması yatırımcıları şaşırtmadı, ancak Fed'in son aylarda küresel piyasalarda görülen çalkantıyı dikkate almayarak aralık ayını işaret eden açıklamaları piyasaları şaşırttı. Fed'in Çarşamba akşamı yaptığı açıklamada, "Kurul bir sonraki toplantıda faiz aralığı hedefini belirlerken, azami istihdam ve yüzde 2 enflasyon hedefine ne kadar yaklaşıldığını ve ilerlendiğini değerlendirecek" denildi. Yatırımcıların ilk faiz artırım tarihine yönelik beklentileri de hızla değişti. Vadeli işlem kontratlarına göre Aralık ayında faiz artırma ihtimali toplantı öncesindeki yüzde 34 düzeyinden yüzde 43'e yükselirken, ilk faiz artırım tarihini daha önce Mart olarak öngören yatırımcılar bunu Ocak sonuna çekti. Bir diğer taraftan ise bazı yatırımcıların para politikasında ek gevşeme beklentilerine rağmen Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) politikada değişikliğe gitmemesi de piyasalara destek vermedi. Bir bankanın döviz masası müdürü, "Dolar/TL'de görülen hareket aslında Fed'in faiz artışının beklediğimizden de yakın olduğu izlenimiyle başladı. Fed toplantısı öncesi aralıkta bir faiz ihtimali düşük görülürken artık yüzde 50'ye yakın bir ihtimalden bahsediyoruz" dedi ve ekledi: "Bugünden sonra ise piyasa açısından en önemli gelişme seçim olacak. Öncelikle seçimin güvenli bir şekilde atlatılması, ardından sonuçlar izlenecek." Piyasalarda ağırlıklı olarak yurtdışına paralel bir seyir görülse de siyasi gelişmeler de yakından izleniyor. 1 Kasım seçimleri yaklaşırken, yapılan anketler AKP'nin tek başına iktidarı sağlayamayacağına işaret ederken, seçimlerin ardından siyasi belirsizliğin azalacak olması ve olası bir AKP-CHP koalisyonunun TL'ye olumlu yansıyacağı belirtiliyor. Bugün iç piyasada açıklanacak üçüncü çeyrek turizm gelirleri, Eylül ayına ilişkin dış ticaret dengesi ve Hazine'nin önümüzdeki üç aya ilişkin iç borçlanma stratejisi takip edilecek. ABD'nin en büyük bankalarından Goldman Sachs, dolar ve euro paritesinin Aralık ayı gibi eşitlenmesini beklediklerini ifade etti. Bloomberg'in haberine göre, bankanın uzun zamandır öngördüğü euro/dolar parite eşitlenmesinin Aralık ayı gibi gerçekleşeceğine işaret edildi. Neden olarak ise ABD ve Avrupa merkez bankalarının para politikalarında farklılık göstermesi gösterildi. ABD merkez bankası Fed, son Toplantısında Aralık Ayında faiz arttırma ihtimaline işaret etti. Avrupa Merkez Bankası ise Aralık ayında parasal genişlemede yeni adımlar atılabileceği mesajı vermişti. Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankasının (Fed) ekim ayı toplantısında faizleri değiştirmemesine karşın aralık ayında faizleri artırabileceği beklentilerinin artması ile karışık bir seyir izliyor. Fed'in çarşamba günü faizleri değiştirmemesine rağmen karar metnindeki ifadelerden aralık ayında faiz artırımının yapılabileceği beklentilerinin arttığı görülüyor. Fed kararı ile önceki gün hızlı yükselen New York borsaları, dün açıklanan ABD 3. çeyrek Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) verisinin beklentilerin altında, yüzde 1,5 artmasının ardından günü düşüşle tamamladı. Dolar endeksi de önceki günkü kazançlarının önemli bir kısmını geri verdi. ABD 10 yıl vadeli tahvil faizleri Fed kararının ardından ikinci işlem gününde de yükselişini devam ettirerek yüzde 2,08'den yüzde 2,18'e çıktı. Dow Jones endeksi yüzde 0,13, S&P 500 endeksi yüzde 0,04 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,42 değer kaybetti. Analistler, Fed'in aralık ayındaki ilk toplantısına kadar açıklanacak makroekonomik verilerin faiz artırım sürecine ilişkin beklentiler ve piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacağını dile getiriyor. Avrupa tarafında, avro/dolar paritesi, önceki gün Fed kararının ardından 1,0897 ile yaklaşık 3 ayın en düşük seviyesine kadar geriledikten sonra dün kayıplarının bir kısmını telafi ederek 1,10 sınırına kadar çıktı. Dün Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,29, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,65 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,10 azaldı. Analistler, bugün açıklanacak enflasyon verisinin izleneceğini belirterek, pay piyasalarının hafta başından bu yana dar bant içinde hareket ettiğini, bu bandın kırılması durumunda kırılma yönüne doğru hareketin ivme kazanabileceğini vurguluyor. Asya tarafında bugün açıklanan Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faizler ve para politikasında değişiklik yapmaması ve kişisel harcamalar verisinin beklentilerin oldukça altında kalmasına karşın Nikkei 225 endeksi kapanışa yakın yüzde 0,94 yükseldi. Şu dakikalarda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,35 ve Hindistan'da Sensex endeksi yüzde 0,29 değer kazandı. Yurt içinde, 1,5 günlük Cumhuriyet Bayramı tatilinde ara verilen piyasalarda bugün, uluslararası piyasalarda 2,88'lerden 2,94'e kadar yükselen dolar/TL'nin negatif etkisinin görülebileceği belirtiliyor. Çarşamba günü Fed'in faizleri değiştirmemesine rağmen karar metninin aralık ayında faiz artırımı olabileceği beklentilerini artırması ile TL, diğer gelişen ülke para birimlerine paralel dolar karşısında değer kaybetti. Analistler, bankalararası piyasada güne 2,94'ün hemen altında başlayan dolar/TL'nin 2,90 - 2,95 bandı içinde hareket edebileceğini, hafta sonu gerçekleştirilecek genel seçim sonuçlarının bekleneceğini öngörüyor. BIST 100 endeksinin de 77.500 seviyesinin destek, 80.500 seviyesinin direnç konumuna geldiğini kaydeden analistler, bugün yurt içinde dış ticaret verileri, yurt dışında ise Avro Bölgesi TÜFE ve ABD tüketici güven endeksi başta olmak üzere yoğun veri akışının izleneceğini dile getiriyor. Tüketici Sorunları Derneği (TÜSODER) Genel Başkanı Aydın Ağaoğlu, "Günümüzde tüketiciler sanal bir refah yaşıyor. Bunun temel nedeni, tasarruf bilincinden uzaklaşma ve plastik parayı (kredi kartı) kullanmanın cazibesine kapılmalarıdır" dedi. Ağaoğlu, "31 Ekim Dünya Tasarruf Günü" dolayısıyla AA muhabirine yaptığı açıklamada, tasarruflu ve tutumlu olmanın önemine değindi. Ülkenin zenginleşmesi ile gelir seviyesinin yükselmesinin, daha çok istihdam, üretim ve ihracatla mümkün olduğuna işaret eden Ağaoğlu, Dünya Tasarruf Günü'nün de bu konuda farkındalık yaratılması amacıyla gerçekleştirildiğini söyledi. Kredi kartı kullananlara uyarılarda bulunan Ağaoğlu, şunları kaydetti: Günümüzde tüketiciler sanal bir refah yaşıyor. Bunun temel nedeni, tasarruf bilincinden uzaklaşma ve plastik parayı kullanmanın cazibesine kapılmalarıdır. Ülkemizde yaklaşık 55 milyon bireysel kredi kartı kullanımda olup 2 milyon kişi kart borçlarını ödeyemediklerinden yasal takibe düşmüştür. Bu noktada, yıllar önce unuttuğumuz, 'Cimri olma, tutumlu ol' felsefesine milletçe sarılmalı, ihtiyacımızdan ve ödeme imkanımızdan fazlasını harcamaktan uzak durmalıyız. Bugün tüketicilerin büyük bölümü borcu borçla ödemekte ve mevcut hayat standardını, temin ettiği tüketici kredisiyle sağlayabilmektedir" Aydın Ağaoğlu, günümüzde bir çok kişinin borçlu olduğuna işaret ederek, "Alışkanlıklarımızdan vazgeçmeli veya en aza indirmeliyiz. Yılda 3 gömlek alan kişi 1'e düşürsün, yırtılırsa yamasın giysin. Ayakkabısı delindiyse gidip pençe yaptırsın. Yenisi 100 liraysa tamiri 20 lira. Gösterişten uzak dursun. Yüksek teknoloji aletleri, akıllı cep telefonları, tabletler, bilgisayarlar, bunları almak için borçlanmaya değer mi?" değerlendirmesinde bulundu. Bilinçli Tüketiciler Platformu Sözcüsü Mehmet İmrek de tüketicilerin tasarrufa yönelmesini gerektiğini söyledi. Vatandaşlardan ihtiyacı olduğu malı almadan önce, araştırma yapmasını isteyen İmrek, ekonomik duruma göre en uygun şekilde ihtiyaçların giderilmesini tavsiye etti. Tüketicilerin aşırı ve uzun vadeli borçlanmadan kaçınmaları gerektiğini vurgulayan İmrek, "Çünkü ekonomik alım gücü gün geçtikçe pahalılaşıyor. Tüketicilerin alım gücü düştükçe, uzun vadeli borçlanmalarda borcunu ödeyemez hale geliyor. Bunun için mümkün mertebe ihtiyacından fazlasını tüketmemelerini öneriyoruz" dedi.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles