Azadliq.az
Azərbaycan Xəbərləri



Azadliq » Xeberler» Xeber

Qlobal böhran ne zaman bitecek? – TƏHLİL

Qlobal böhran nə zaman bitəcək? - TƏHLİL

22/10/2015

15:54


22.10.2015 / 15:51 xeber –

 

ABŞ-da 2008-ci ildə maliyyə böhran başlayanda, 2009-cu ildə proses iqtisadi böhrana çevriləndə ən pessimist analitiklər böhranı 1929-1939-cu illərin Böyük Depressiyası ilə müqayisə edirdilər.

Sonrakı hadisələr bu proqnozları təsdiq etdi. Hazırkı durumda böhran hətta Böyük Depressiyadan da güclü ola bilər. Çünki əgər dünya iqtisadiyyatı indiki imkanlardan istifadə edərək böhranla “bacara bilmirsə”, deməli böhran daha kəskindir. Hadisələr isə maksimal pessimist ssenari ilə inkişaf edir, çünki dünya iqtisadi artıq böhranı üçüncü fazaya keçib.

 

Dünyanın ən iri investisiya banklarından biri olan “Goldman Sachs”ın analitiklərin tədqiqatına əsasən, hazırda dünyada iqtisadi böhranın üçüncü fazası inkişaf edir və bu faza inkişafda olan ölkələri əhatə edir. Qısaca, böhranın inkişaf mərhələləri aşağıdakı kimi olub:

 

Yeddi il əvvəl ABŞ-da ipoteka böhranı başlayıb;

Böhran bank sisteminə, daha sonra bütün maliyyə sisteminə keçib;

Proses tədricən bütün dünyaya yayılıb və ikinci dalğa Avropada suveren borclar böhranı ilə xarakterizə olunub;

Ölkələr xarici borcları idarə etməkdə çətinlik çəkib, bir sıra ölkələr iflic vəziyyətinə düşüb.

 

Belə olan halda heç bir iqtisadi inkişafda söhbət belə gedə bilməzdi və dövlətlər, ilk növbədə isə ABŞ və Avrozona ölkələri xilasetmə tədbirlərinə əl atmağa başlamışdı. Bu tədbirlər sırasında ilk növbədə iqtisadi canlanmanı yaratmaq üçün inkişaf etmiş ölkələrin mərkəzi banklarının faiz dərəcələrinin aşağı saldığını qeyd etmək lazımdır.

 

Nəticədə bəzi ölkələrdə, ilk növbədə ABŞ-da və aparıcı Avropa ölkələrində mərkəzi faiz dərəcələri rekord səviyyədə aşağı salınıb. Bu isə öz növbəsində, idarə olunan emissiya siyasəti, sahibkarlığın dəstəklənməsi proqramları və daxili istehsalın stimullaşdırılması proqramları ilə birlikdə öz nəticəsini verib. ABŞ-da artıq iqtisadi canlanma formalaşıb, lakin ölkənin iqtisadi rəhbərliyi faiz dərəcələrini hələlik əvvəlki səviyyəyə qaytarmağa tələsmir. Çünki indiki inkişaf əlamətləri hələ də çox zəifdir.

 

Avropada isə vəziyyət birmənalı deyil, çünki ölkələrin iqtisadiyyatları fərqli şəraitdədir ki, nəticədə iqtisadiyyatın bərpası fərqli sürətlə gedir. Amma hər halda bərpa prosesi fərqli də olsa, getməkdədir. Və ssenari üzrə, böhran xammal sahəsinə keçib ki, bu da ilk növbədə ən böyük zərbəni inkişafda olan ölkələrə vurub.

 

Faktiki olaraq ilk iki fazada inkişaf etmiş ölkələrdə faiz dərəcələrin aşağı düşməsi onların maliyyə bazarlarını investorlar üçün maraqsız edib və onlar inkişafda olan ölkələrə üz tutublar. Hazırda inkişaf etmiş ölkələrdə tədricən canlanma tendensiyaları müşahidə olunur və nəticədə maliyyə bazarlarında artım trendi yaranmaqdadır. Bu səbəbdən investorlar qayıtmağa başlayır ki, bu da inkişafda olan bazarları daha pis vəziyyətə salır. Bu hal ən neqativ formada Çində müşahidə olunub, bu ölkədə iqtisadi artım tempi son zamanlarda ilk dəfə olaraq azalıb. Ölkə hökuməti maliyyə sistemində tarazlaşma yaratmaq üçün milli valyutasını devalvasiya edib, lakin problemlərin makroxarakter daşıdığını nəzərə alsaq, vəziyyəti devalvasiya ilə düzəltməyin mümkünlüyünə çox az adam inanır. Paralel olaraq neftin ucuzlaşması baş verib ki, bu da inkişafda olan ölkələrinin vəziyyətini daha da kəskinləşdirir.

 

Ümumiyyətlə, böhranın üçüncü dalğası xammalın, xüsusən neftin aşağı qiymətləri, Çində iqtisadi artım tempinin azalması və dünyada deflyasiya prosesləri ilə xarakterizə edilir. Lakin əsas problem ondan ibarətdir ki, böhranın fazaları bir-biri ilə əlaqəlidir ki, bu da sağlamlaşmaya mane olur. Belə ki, 2010-2011-ci illərdə Avropada borc böhranı ABŞ-ın iqtisadiyyatının bərpasını ən azı iki il “təxirə salıb”, indi isə inkişafda olan iqtisadiyyatlarda yaranan problemlər Avropanın borc böhranından “qurtarmasına” mane olacaq. Böhran mərhələlərini və “Goldman Sachs”ın proqnozlarını bir neçə qrafik əyani təsdiq edir.

 

 

Burada ABŞ-ın əsas və ən geniş fond indeksi olan S&P 500 indeksinin son illərdə, böhran başlanandan çıxış dinamikası göstərilir. Göründüyü kimi, ABŞ-da böhranın ən kəskin zamanı indeks tarixi minimuma enib, 2009-cu ilin ikinci yarısında isə artıq artım tendensiya formalaşıb və hazırda indeks tarixi maksimum səviyyəsindədir. İndeksin dinamikası güzgü kimi iqtisadiyyatda baş verənləri əks etdirir. Beləliklə, həmin qrafik böhranın birinci mərhələsinin əyani nümayişidir.

 

 

 

Burada Avropanın maliyyə bazarlarında qiymətləri əks etdirən, Avropanın ən iri 50 şirkətlərini cəmləşdirən EURO Stoxx 50 indeksinin Avropada borc böhranın ən kəskin vaxtdan bu günə kimi dinamikası göstərilir. Göründüyü kimi, 2011-ci ildə ən mənfi dinamika müşahidə olunub və məhz həmin vaxt Avrozonada ən kəskin iqtisadi problemlər yaşanıb, Yunanıstan, Portuqaliya, İrlandiya, İtaliya kimi ölkələrdə borc böhranı, büdcə problemləri kəskinləşib. Bu indeksin dinamikası böhranın ikinci fazasını əks etdirir. Gözləmək olar ki, inkişafda olan ölkələr üzrə məcmu indeksin dinamikası üçüncü fazanın başlamasının bəzi əlamətlərini ortaya çıxarar.

 

 

 

Burada inkişafda olan bazarlar üzrə MSCI Emerging Markets indeksinin son aylar üzrə dinamika göstərilir. Bu məcmu indeks inkişafda olan ölkələrinin fond bazarlarını əhatə edir və burada məcmu vəziyyəti əks etdirir. Göründüyü kimi, təhlil edilən dövrdə ümumi enmə tendensiyası müşahidə olunur. Oktyabrda müəyyən tarazlaşma baş versə də, hələlik bunun fundamental və davamlı olması üçün az vaxt keçib. Ümumiyyətlə, həmin qrafik inkişafda olan ölkələrdə fond bazarlarında məcmu tendensiyasını göstərir və müvafiq təhlil aparmağa imkan verir. Belə ki, əvvəlki iki qrafik böhranın iki mərhələlərini tam doğru əks etdirirdisə, bu qrafik də üçüncü fazanı xarakterizə edir. Təbiidir ki, qrafik yalnız keçmişi  əhatə edir, buna görə də hər hansı proqnozu vermək üçün texniki təhlil kifayət etməyəcək, burada fundamental təhlili aparmaq lazımdır. Bunun üçün isə öz növbəsində hazırda inkişafda olan ölkələrdə ümumi iqtisadi vəziyyətə fikir vermək vacibdir.

 

İnkişaf etməkdə olan ölkələrinin bir neçəsində iqtisadiyyatın əsasını neft ixracatı təşkil edir. Neft artıq son bir ildə təxminən 3 dəfə ucuzlaşıb, ucuz səviyyədə tarazlaşıb və artıq bir sıra ölkələr artıq bu şəraitə uyğunlaşmanın zəruri olduğunu anlayır. Və başa düşürlər ki, yürüdülən siyasət neftin 45-50 dollarlıq səviyyədə qalması şərtilə həyata keçirilməlidir. Lakin neftin ucuz olması yeganə problem deyil. İnkişaf etmiş ölkələrdə, o cümlədən ABŞ və bəzi Avropa dövlətlərində artıq faiz dərəcələrinin yüksəldilməsi məsələsinə baxılır ki, nəticədə investorlar artıq kapitallarını inkişaf etmədə olan ölkələrdən Qərbə qaytarır. İlk növbədə bu, inkişaf etmiş ölkələrinin dövlət istiqrazlarına aiddir. Proses artıq başlayıb və kütləvi xarakteri alan zaman inkişaf etməkdə olan ölkələrdə maliyyə böhranı qaçılmaz olacaq.

 

“Goldman Sachs”ın proqnozu optimizmdən çox uzaqdır – üçüncü faza artıq başlayıb və bu faza inkişaf etməkdə olan ölkələr kapital axını nəticəsində ziyana düşənədək davam edəcək. Sonrakı hadisələri proqnozlaşdırmaq qeyri-mümkündür, çünki bu həmin ölkələrində aparılan çevik iqtisadi siyasətdən asılı olacaq. Belə ki, əgər burada tez bir zamanda əlverişli investisiya mühiti yaranmasa, kapital axını yalnız sürətlənəcək. Üstəlik emissiya kütləvi xarakter alsa, iqtisadiyyatın bərpasından söhbət belə gedə bilməz. Hazırda çıxış yolunu heç kəs bilmir, yalnız müəyyən hipotetik variantlar üzərində düşünülür. Məsələn, əgər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə rəqabətə davamlı maliyyə-kredit siyasət həyata keçirilsə, kapital axınını bir qədər saxlamaq mümkün olacaq. Bundan əlavə ABŞ-da 2008-2010-cu illərdə fəal istifadə edilmiş, hətta indiyə kimi davam edən stimullaşdırıcı proqramlar da müsbət nəticələr verə bilər. Yumşaq pul-kredit siyasəti ilə birlikdə belə tədbirlər həmişə müsbət nəticələr verib. Gözləmək olar ki, inkişaf etməkdə olan ölkələr, ilk növbədə Cənub-Şərq ölkələri və Çin həmin tədbirləri sürətləndirəcək. Bütün bunlar böhranın üçüncü fazasının tez bir zamanda başa çatmasına xidmət edə bilər. Bu isə baş verərsə, dünya iqtisadiyyatında bərpa prosesləri sürətlənəcək, xammal bazarında və investisiya normal axını sahəsində tarazlaşma yaranacaq.

 

Vahab Rzayev

 

APA Analitik Mərkəzi

mənbə :
lent.az




Şərh yazılmayıb.

Sorry, comments for this entry are closed at this time.











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.

Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti info website