Azadliq.az
Azərbaycan Xəbərləri



Azadliq » Xeberler» Xeber

Süni bahalaşmanın qarşısını almağın yolu – XARİCİ TƏCRÜBƏ

Süni bahalaşmanın qarşısını almağın yolu - XARİCİ TƏCRÜBƏ

13/01/2016

14:02


13.01.2016 / 14:00 xeber –

 

 

Ötən ilin dekabrında keçirilmiş devalvasiyadan sonra istehlak bazarında çox neqativ proseslər başlayıb. İlk növbədə əksər mallar üzrə qiymət artımı müşahidə olunur. Manatın dollara qarşı ucuzlaşdırılmasından sonra idxal edilən mallar üzrə qiymət artımı gözlənilən olsa da, bahalaşma ölkədə istehsal olunan mallara nəzərən də müşahidə olunur, bahalaşma yerli kənd təsərrüfatı mallarında da nəzərə çarpır.

 

Faktiki olaraq, devalvasiya şəraitində malları iki qrupa bölmək olar. Birincisi, idxal malları və ya istehsal üçün xammal idxalı nəzərdə tutulan mallar, ikincisi isə yerli istehsal və istehsal prosesində xarici valyutanın iştirak etmədiyi mallar. Birinci qrup üzrə qiymət artımı izah olunandır, ikinci qrup üzrə isə artım isə sırf süni xarakteri daşıyır. Son zamanlar ölkədə bütün mallar üzrə qiymətlərin artımı başladıqdan sonra ölkə rəhbərliyi süni qiymət artımına qarşı mübarizə elan edilib və bu prosesə hətta hüquq-mühafizə orqanların cəlb edilməsi nəzərdə tutulub. Amma süni qiymət qaldırma ilə mübarizə kompleks tədbirdir və bir neçə mərhələləri nəzərdə tutur. Bu baxımından həmin sahədə dünya təcrübəsinə nəzər salmaq faydalı olardı.

 

İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, hətta, bazar iqtisadi prinsiplərinə əsasən fəaliyyət göstərən inkişaf etmiş ölkələrdə qiymətlər sərbəst şəkildə, təklif və tələbat əsasında  təyin olunursa belə, dövlət qiymət qoyma prosesinə fəal müdaxilə edir. Bu həm inkişaf etmiş dövlət sektoruna malik ölkələrə (Almaniya, Fransa, Yaponiya), həm də dövlət sektoru çox kiçik olan ölkələrə (məs. ABŞ) də aiddir. Heç bir ölkədə qiymətlər başlı-başına buraxılmır. Dövlət tərəfindən qiymətləri tənzimləyən sahələr sırasında yanacaq, rabitə, kommunal və digər təbii inhisarçılığa aid olan sahələrdir. Bu əksər ölkələrdə, o cümlədən də Azərbaycanda var.

 

Amma bizi əsasən istehlak bazarı maraqlandırır. İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, inkişaf etmiş ölkələrində dövlətin qiymətlər sahəsinə müdaxiləsi qiymətlərin tək artımı deyil, aşağı düşməsinə qarşı da yönəldilir. Buna görə, məsələn, Avropa İttifaqında əksər mal və məhsullar üzrə minimal və maksimal qiymətlər müəyyən olunur və müvafiq qurumlar həmin malların qiymət dəhlizdən çıxmaması üçün çalışırlar. Bu əsasən aqrar sənayeyə aiddir. Bu sahədə bir neçə alət istifadə olunur, amma onların hamısı ən vacib məhsullar üzrə minimal və maksimal topdansatış qiymətlərin təyin olunmasına xidmət edir. Beləliklə, dövlətin müdaxiləsi ondan ibarətdir ki, minimal və maksimal qiymətləri təyin edir. Maraqlıdır ki, əgər topdansatış qiymət dəhlizdən kənara çıxma ehtimalı olsa, dövlət subsidiya siyasətini həyata keçirir ki, nəticədə həm fermerlər, həm onların məhsullarını alanlar əlavə itkilərə məruz qalmasın. Aydındır ki, bunun üçün vəsaitlər tələb olunur, amma qeyd etmək lazımdır ki, belə birbaşa müdaxilə daimi həyata keçirmir, bu mexanizmlər əsasən fövqəladə hallar üçün nəzərdə tutulur. Adi hallarda isə dövlət dolayı müdaxilələr edir. Buraya vergi, gömrük mexanizmlərini və əsasən də antiinhisar tədbirlərini aid etmək lazımdır.

 

Bəzi ölkələrdə qiymətlərin tənzimlənməsi ilə xüsusi qurumlar məşğuldur. Ən sərt qiymət tənzimlənməsi sistemlərindən biri Avstriyada mövcuddur. Burada “Qiymətlər haqqında qanun”a əsasən, hökumət bir sıra mal və xidmətlərə qiymətləri özü təyin edir, bəzi mallar üzrə isə (böhran şəraitində) 6 ay müddətinə qiymətlərin sərt tənzimlənməni tətbiq edə bilir. Avstriyanın xüsusiyyəti həmçinin ondan ibarətdir ki, idxal olunan qiymətlər hökumət tərəfindən tənzimlənir. Bu necə həyata keçirilir? Qiymətlər çox sadə qaydada – “daxili qiymətlər = faktiki idxal qiymətini + HAQLI xərclər + idxalçının gəliri” düsturla hesablanır. Dövlət böhran şəraitində, istehlak bazarında inflyasiyanın artımı ehtimalı şəraitində gəlir miqdarına da nəzarət edilə bilər. Prosesə nəzarət xüsusi orqanlar və polis tərəfindən həyata keçirilir, burada külli miqdarda cərimələr nəzərdə tutulur.

 

Bu sahədə daha bir mexanizmi də qeyd etmək lazımdır, bu mexanizmdən bəzi ölkələrdə, o cümlədən inkişaf etmiş ölkələrdə istifadə olunur. Bu, sahələr üzrə maksimal rentabelliyin müəyyən edilməsidir. Aydındır ki, bu mexanizm tətbiq ediləndə, satış şəbəkələri satdığı mala istənilən qiyməti qoya bilməz, çünki bu hesabatlarda və rentabelliyinin həddən artıq şişirdilməsində əks olunacaq. Qeyd edək ki, Avropanın əksər ölkələrində ilk ehtiyac duyulan mallar üzrə sərt dövlət qiymət nəzarəti var, burada maksimal qiymətlərə mütəmadi olaraq, cari iqtisadi vəziyyətə uyğun yenidən baxılır. Hətta qiymətlər dondurula bilər. Məsələn, İsveçdə müharibə və ya digər böhran şəraitində hökumət əsas mallar üzrə qiymətləri dondura bilər, aqrar məhsullar üzrə qiymətlər isə daimi nəzarət altındadır və hər növbəti il üçün əsas mallar üzrə maksimal qiymətlər təyin edilir. Avropa İttifaqında inhisarçılığa qarşı (ümumi qaydalardan başqa) maraqlı bir tələb var. Əgər hər hansı bir birləşmə baş verirsə və ya hər hansı firma qiymətlərə təsir edə biləcək əməliyyatlarda iştirak edirsə, müvafiq hesabat verməlidir. Əgər müəyyənləşsə ki, əməliyyat nəticəsində firmanın mallarının qiymətləri 5% artıb, müvafiq komissiya həmin firmanın fəaliyyətini dayandıra bilər. Bundan əlavə, əlbəttə ki, kartel sövdələşməyə ciddi nəzarət mövcuddur. Əgər eyni xarakterli mallar üzrə bütün ticarət nöqtələrində süni qiymət artımı baş verirsə, kartel sövdələşməni sübut etməsinə yönəldilən araşdırma başlayır və fakt aşkar edilərsə, ciddi tədbirlər görülür.

 

Qeyd edək ki, hazırda kartel sövdələşmə mexanizmi Azərbaycanda elə bir miqyas alıb ki, faktiki olaraq bütün malları əhatə edir. Devalvasiya prosesi, xüsusən də bir il ərzində milli valyutanın 2 dəfə ucuzlaşdırılması çox və çox fövqəladə hallara aid edilə bilər, amma hökumət tərəfindən qiymət artımına qarşı işlək mexanizm yoxdur. İlk əvvəl yerli istehsaldan başlamaq mümkündür. Burada yuxarıda idxala aid düsturu daha da sadələşdirərək istifadə etmək və yerli istehsal malları üzrə qiymətləri dondurmaq versiyası üstündə düşünülə bilər. Burda Azərbaycanın bazar iqtisadiyyatı qaydalarına uyğun yaşaması və bu səbəbdən qiymətlərə müdaxilə edilməsinin doğuracağı mənfi reaksiyalar barədə rəylərlə bağlı arqument heç də yerində olmur. Çünki bazar iqtisadiyyatına malik olan ölkələr, o cümlədən Avropa ölkələrində dövlət qiymətləri tənzimləyir, böhran şəraitində isə bu tənzimlənmə çox sərt ola bilər. Hazırda heç bir bazar iqtisadiyyatı ölkəsində qiymətlər sahəsində nəzarətsizlik yoxdur.

 

İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, daha operativ tədbirlər dövlət tərəfindən qiymətlərin sərt tənzimlənməsidir. Struktur islahatlarının həyata keçirilməsi öz yerində, amma vəziyyəti burada və indi yalnız sərt tənzimlənmə düzəldə bilər.

 

Vahab Rzayev, APA Analitik Mərkəzi

mənbə :
lent.az




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.

Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti info website