Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Azerbaycandakı kiçik bankları ne etmeli? – TƏHLİL

Azərbaycandakı kiçik bankları nə etməli? - TƏHLİL

08/02/2016

13:06


08.02.2016 / 13:03 xeber –

 

Azərbaycanda bankların bağlanması prosesi artıq irimiqyaslı xarakteri alıb. Yalnız yanvar ayında 6 bankın lisenziyaları ləğv olunub. Sonradan isə bunların birinin – “NBC Bank”ın lisenziyası bərpa olunub və lisenziya bərpa olunduqdan sonra bu bank digər iki bankla konsolidasiya sazişi imzalayıb. Azərbaycan Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin 1 fevral 2016-cı il tarixli, 10/3 nömrəli qərarı ilə "NBC Bank" ASC-nin bank lisenziyasının ləğv olunması ilə bağlı qərarı (25 yanvar 2016-cı il tarixli, 06/3 saylı) ləğv edilib. Əmanətlərin Sığortalanması Fondundan "APA-Economics"ə verilən məlumata görə, bununla əlaqədar olaraq "NBC Bank" ASC-nin 10 sentyabr 2007-ci il tarixdə 34 nömrəli reyestr nömrəsi ilə Fonda üzv olmasını təsdiqləyən şəhadətnamə bərpa olunub.

 

Göründüyü kimi, Mərkəzi Bankın tövsiyəsi ilə kiçik bankların ya bağlanması, ya da birləşdirilməsi prosesi həyata keçirilir. Burada əsas kimi:

 

a)       bank sisteminin təhlükə yarada biləcək banklardan təmizlənməsi,

 

b)      öhdəliklərin, o cümlədən depozitlər üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi ehtimalının qarşısını əvvəlcədən almaq kimi amillər göstərilir.

 

Nəticədə, bəzi banklar bağlanır, bəziləri birləşmək barədə danışıqlara gedir. Prosesin miqyası mexaniki olaraq sual doğurur: Kiçik bankların iqtisadiyyata lazımdırmı?

 

Bankların lisenziyalarının ləğv olunması, yenidən bərpa edilməsi, bəzi bankların konsolidasiya sazişləri imzalaması “ölkədə nə qədər bank lazımdır” sualını yenidən aktuallaşdırıb. Amma bu suala birmənalı və əsaslı cavab vermək hələlik mümkün deyil. Aydındır ki, ölkədə bankların sayı bəzi göstəricilərdən, o cümlədən ərazidən, əhalinin sayından, adambaşına düşən ÜDM-in həcmindən, iqtisadiyyatın miqyasından, qonşu ölkələrlə inteqrasiya səviyyəsindən və sair amillərdən asılıdır. Amma bu asılılığın hər hansı sərt düstur formatında müəyyən edilməsi mümkün deyil. Çünki bununla bağlı hesablama həm subyektiv, həm də səhv ola bilər. Məsələn, əgər bankların sayı iqtisadi inkişafdan əks proporsional asılılıq prinsipinə əsasən müəyyənləşsə, ABŞ-ın nümunəsi bu yanaşmanı alt-üst edəcək. Çünki dünyanın aparıcı iqtisadiyyatında nə az, nə çox, bir neçə min bank fəaliyyət göstərir. Almaniyada bankların sayı 2 mindən çox, Avstriyada isə minə yaxındır. Bu baxımdan “iqtisadiyyat nə dərəcədə sağlam və güclüdürsə, o iqtisadiyyatda bankların sayı bir o qədər az olmalıdır” yanaşması tam olaraq yanlışdır. Çünki kiçik banklarının iqtisadiyyatında rolu kifayət qədər böyükdür.

 

Bu fikrə Avropa və ABŞ-ın nümunəsində baxaq. Birincisi, kiçik bankların bir neçə funksional üstünlükləri var. Bu üstünlüklər resurslardan asılı olmamaq, kiçik personal və kiçik inzibati xərclər və  ixtisaslaşmadır. İqtisadiyyata əsas fayda verən sonuncu amildir, amma Avropa və ABŞ-da ixtisaslaşma fərqli prinsiplərə əsaslanır. Belə ki, ABŞ-da ixtisaslaşma əsasən coğrafi prinsip əsasında qurulursa, Avropada bu, sahələr üzrə aparılır. Yəni ABŞ-da iri banklar federal miqyasında fəaliyyət göstərir, kiçik banklar isə faktiki olaraq ştatlar üzrə universal banklardır. Avropada isə kiçik banklar yalnız bir neçə sahə üzrə fəaliyyət göstərir, bəzi hallarda isə (ipoteka bankları) hətta yalnız bir sahəni əhatə edir.

 

Bundan əlavə kiçik banklar üçün ümumi “ixtasaslaşma” modeli var, çünki dünya bank praktikasına əsasən, kiçik bankların fəaliyyəti ilk növbədə ticarəti stimullaşdırmaq, ticarət sektorunu maliyyələşdirmək üzərində qurulub. Unutmaq olmaz ki, ticarət ikitərəfli prosesdir və ticarətin maliyyələşməsi də iki tərəfdən həyata keçirilir. İlk növbədə söhbət ticarətçilərin maliyyələşməsindən gedir ki, bu sahədə kiçik bankların rolu müstəsnadır. Xarici dövlətlərin praktikasına baxsaq, iri, hətta orta banklar kiçik ticarətçilərlə işləmir, bunun üçün xüsusi kiçik banklar var. Bu kiçik banklar olmasa, ticarətçilər yalnız öz vəsaitləri hesabına fəaliyyət göstərməli olacaqdılar.

 

Qeyd etmək lazımdır ki, ABŞ-da kiçik və orta sahibkarlıq ÜDM-in ¾-nü formalaşdırır, Avropada bu göstərici daha aşağıdır, amma yenə də 50 faizdən artıqdır. Buna görə də həm Avropada, həm Amerikada kiçik banklara xüsusi diqqət var, hətta ABŞ-da kiçik banklar üçün nəzarət proseduraları, normativləri və sair daha yumşaqdır. ABŞ-da kiçik bankların faydası o dərəcədə yüksək qiymətləndirilir ki, aşağı tənzimlə təhlükəsinə prinsipial baxılmır. Eyni zamanda ABŞ-da pərakəndə ticarətin iqtisadiyyatda rolu yüksəkdir, müstəsnadır, kiçik banklar isə, dediyimiz kimi, əsasən ticarət sektorunda maliyyələşməni əhatə edir. Nəticədə, ölkədə 7 mindən çox bank var, və burada ABŞ-da, dünyanın aparıcı iqtisadiyyatında heç bir problem görmürlər. Əksinə, bankların bağlanması iqtisadiyyatda böhran əlaməti kimi qiymətləndirilir, iqtisadiyyatda geriləmə isə bankların bağlanmasının əsas səbəbi kimi qiymətləndirilir.

 

Avropada bank nəzarəti nisbətən daha güclüdür, amma kiçik bankların fəaliyyətinə maneələr törədilmir. Əgər bankın cari vəziyyəti normativlərə cavab verirsə, onun fəaliyyət miqyası heç kəsi narahat etməyəcək. Çünki başa düşülür ki, kiçik banklar iqtisadiyyatını ayrılmaz bir hissəsidir. Bir amilə də toxunmaq lazımdır. İstehlak kreditləşməsi Avropada son dərəcədə yüksək inkişaf edib, kredit alanlara qarşı tələblər isə son dərəcədə yumşaqdır. Faktiki olaraq, kiçik bankların dəstəklənməsi bir sıra sahələrdə ticarəti dəstəkləmək demək anlamına gəlir. Yaxud əksinə, istehlak kreditləşməsinin sərtləşdirilməsi bəzi sahələrə mənfi təsir edir. Bu fakt həmçinin Azərbaycanda da müşahidə olunur. Məsələn, avtokreditləşmənin dayandırılması ölkədə avtomobil satışı sektorunu durğun vəziyyətə salıb, çünki əhalinin cari alıcılıq qabiliyyəti yüksək deyil. Əgər kiçik banklar istehlak kreditləşməsini daha da sərtləşdirsə, və ya kiçik bankların sayı nəzərə çarpan dərəcədə azalsa, məişət texnikası bazarını, mebel bazarını və digər sahələri də avtomobil bazarının vəziyyəti gözləyir. Bu isə o deməkdir ki, bu sahədə çalışan ticarətçilər, hətta istehsalçılar mallarını sata bilməyəcəklər. İstehlakın tələbatının maliyyələşdirilməsi iqtisadiyyatının irəli getməsinin əsas məqamlardan biridir, bu, Avropa və ABŞ bazarlarında illər ərzində təsdiqini tapan bir faktdır.

 

Azərbaycanda kiçik banklarının bağlanması bank sisteminin sağlamlaşdırılması ilə izah olunur, amma burada bir neçə məqam nəzərə alınmalıdır. Bəzi banklar öz formalaşmış müştəri bazasına və müştəri əhatəsinə malikdir, bank ləğv olunandan sonra həmin müştərilər maliyyəsiz qalacaq. Əksər halda bu müştərilər ya kiçik sahibkarlar, ya da istehlakçılardır. Kiçik bankların bağlanması  hər iki halda ticarətə mənfi təsir ediləcək. Maliyyə sistemində şərti sağlaşma baş versə belə, real ticarət dövriyyəsində kiçilmə müşahidə olunacaq. Bu isə iqtisadiyyatın diversifikasiyası yolunda böyük maneədir, çünki digər amillərdən başqa bu proses həmçinin məşğulluğa da ciddi zərbə vurur. Bu, tək malların alınması üçün lazım olan kreditlərə aid deyil, bəzi banklar həm də nisbətən ciddi vəsait tələb edən xidmətlərə də kredit ayırır. Və bu kreditlər olmasa, bu banklar olmasa, xidmət göstərənlər işsiz qalacaq. Kiçik bankların bağlanması iki halda haqlı sayıla bilər – əhalinin alıcılıq qabiliyyəti yüksək olsun və vətəndaşların istehlak kreditləşməsinə ehtiyacı olmasın. Amma bu hallar nəinki Azərbaycanda, hətta Avropa və ABŞ-da da müşahidə olunmur.

 

Kiçik bankların bağlanması ilk növbədə istehlak kreditləşməsinə təsir edəcək, çünki bu proseslə ilk növbədə kiçik və orta banklar məşğuldur. Hazırda Azərbaycanda istehlak kreditlərin həcmi ümumi bank sistemi üzrə kredit portfelinin 38,6 faizinə, bank aktivlərinin isə 24,1 faizinə bərabərdir, ölkənin ÜDM-ə qarşı isə nisbət 15,5% təşkil edir. Avropa ölkələrində və ABŞ-da istehlak kreditləşmənin həcmi ÜDM-in 60-70 faizinə bərabərdir, bəzi ölkələrdə hətta ÜDM-ə bərabərdir. Düzdür, Avropa və ABŞ-da istehlak kreditlərinin böyük hissəsi ipoteka kreditlərinin payına düşür, amma adi istehlak kreditlərin payı da Azərbaycandan yüksəkdir. Bu onu göstərir ki, istehlak kreditlərinin və dolayı yolla kiçik banklarının iqtisadiyyatda rolu son dərəcə yüksəkdir.

 

Vahab Rzayev, APA Analitik Mərkəzi

mənbə :
lent.az




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles