Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Türkiye-İsrail: qarşılıqlı ehtiyacdan doğan yaxınlaşma – TƏHLİL

Türkiyə-İsrail: qarşılıqlı ehtiyacdan doğan yaxınlaşma - TƏHLİL

11/02/2016

16:42


11.02.2016 / 16:40 xeber –

 

Türkiyə və İsrail hökumətləri qarşılıqlı münasibətlərdə 2009-cu il yanvarın 30-da Davosdakı məşhur “one minute” olayı ilə başlayan və 2010-cu il mayın 31-də baş vermiş qanlı “Mavi Marmara” hadisəsi ilə zirvə nöqtəsinə çatan siyasi böhranı aradan qaldırmaq üçün səssiz-sədasız addımlar atır. Bir gün əvvəl – fevralın 10-da bu istiqamətdə iki önəmli görüş keçirilib.

 

Cenevrədə Türkiyə XİN-in aparat rəhbəri Firudin Sinirlioğlu ilə İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun şəxsi nümayəndəsi Joseph Ciechanover və milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Jakob Nagel münasibətlərin bərpası yollarının müzakirəsini davam etdiriblər. (Tərəflər arasında dialoq prosesinə daha əvvəl Sinirlioğlu ilə İsrail XİN-in baş direktoru Dore Gold arasındakı danışıqlarla start verilmişdi.)

 

Ankarada isə ən azı Cenevrədəki görüş qədər, hətta ondan daha önəmli hadisə baş verib: prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan öz sarayında ABŞ-ın ən nüfuzlu yəhudi təşkilatlarını birləşdirən “Böyük Amerika Yəhudi Təşkilatları Prezidentləri Konfransı”nın (Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations) nümayəndə heyətini qəbul edib. 1956-cı ildə prezident Duayt Eyzenhauerin xahişi əsasında ölkədəki çoxsaylı yəhudi qurumları ilə dialoqu asanlaşdırmaq məqsədilə yaradılan bu quruma ABŞ-dakı 52 yəhudi təşkilatı daxildir. Amerikadakı qüdrətli yəhudi lobbisinin ünvanını axtaranların bu təşkilata müraciət etməsi yetərlidir. “Böyük Amerika Yəhudi Təşkilatları Konfransı”nın əsas məqsədi ABŞ-İsrail əlaqələrinin inkişafı və İsrailin maraqlarının təmin edilməsi istiqamətində işlər həyata keçirməkdən ibarətdir. Konfransın rəhbəri Malkolm Hoenleynin (Malcolm Hoenlein) rəhbərliyi ilə Ankaraya səfərin təşkil olunması Türkiyə-İsrail yaxınlaşmasına təkcə İsrail hökumətinin yox, həm də dünya yəhudilərinin nə qədər önəm verdiklərinin göstəricisidir.  

 

Məlumdur ki, Türkiyənin “Mavi Marmara” hadisəsindən sonra İsrail dövləti ilə münasibətləri normallaşdırmaq üçün 3 əsas şərti var idi: İsrailin üzr istəməsi; İsrail əsgərlərinin əməliyyatı zamanı gəmidə ölən Türkiyə vətəndaşlarının ailələrinə təzminat ödənməsi; Qəzzanın blokadasına son qoyulması. İsrail tərəfi ilk şərti 23 mart 2013-cü ildə yerinə yetirib və baş nazir Netanyahu ABŞ prezidenti Barak Obamanın vasitəçiliyi ilə Ərdoğanla telefon danışığında üzr istəyib. İki ölkə arasında münasibətlərin bərpasına dair gizli dialoq da məhz bu üzrdən sonra başlayıb və digər 2 şərtlə bağlı anlaşmanın yolları müzakirəyə çıxarılıb. Artıq təzminat məsələsində də razılıq əldə olunduğu barədə xəbərlər yayılır. Hazırda əsas çətinlik yaradan mövzu Qəzzanın blokadasının hansı şəkildə aradan qaldırılması məsələsidir. İsrail tərəfi də öz növbəsində HAMAS-ın Türkiyədəki ofislərinin bağlanmasını, ümumiyyətlə, Ankaranın HAMAS-a dəstəyini kəsməsini şərt qoşur. “Milliyet”in xəbərinə görə, R. T. Ərdoğan ABŞ yəhudi təşkilatlarının liderləri ilə görüşündə Qəzzanın blokadasının ləğvi ilə bağlı konkret təkliflərini açıqlayıb. Türkiyə prezidenti Qəzzanın elektrik enerjisi ilə fasiləsiz təminatı üçün Qəzza sahillərinə elektrik stansiyası funksiyası yerinə yetirən xüsusi gəmi göndərmək, bölgənin su təminatını yaxşılaşdırmaq üçün dəniz suyunu şirin suya çevirən başqa bir gəmi göndərmək və Qəzzaya məktəbləri, xəstəxanaları, infrastrukturu bərpa etmək məqsədilə inşaat materialları aparmaq istədiklərini bildirib. İsrail və ABŞ yəhudiləri isə inşaat materiallarının HAMAS tərəfindən gizli tunellərin yaradılması üçün istifadə oluna biləcəyindən narahatdırlar və Türkiyənin bu tələbinə o qədər də müsbət yanaşmırlar.

 

Lakin həm Türkiyə, həm də İsrail tərəfi danışıqlarda ortaya çıxan problemlərin qarşılıqlı güzəştlərlə aradan qaldırılacağına inanır. Çünki hal-hazırda Türkiyə-İsrail yaxınlaşmasını diktə edən və tərəfləri anlaşmaq üçün masa arxasına oturmağa vadar, hətta məcbur edən çox önəmli faktorlar var. Bu ilin əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanından qayıdarkən prezident Ərdoğanın “İsrail bölgədə Türkiyə kimi bir ölkəyə möhtacdır. Biz də İsrailə ehtiyacımız olduğunu qəbul etməliyik, bu, regionun bir reallığıdır” sözləri baş verənləri anlamaq baxımından çox önəmlidir. Bəs, Ərdoğan kimi bir liderin “İsrailə ehtiyacımız var” etirafını etməsini şərtləndirən həmin reallıqlar nədən ibarətdir? İlk növbədə İranın regionda artan fəallığını qeyd etməliyik. “Altılıq” ölkələri ilə Vyana razılaşmasının əldə olunmasından və sanksiyaların praktik ləğvindən sonra Tehran öz iqtisadiyyatını bərpa etmək və gücləndirmək şansı əldə edib ki, bu da onun bölgədəki aktivliyini daha da artırması üçün yeni imkanlar açır. Sanksiyalar şəraitində regionda (Yəmən, İraq, Suriya) ekspansiya xarakterli siyasət aparan və İsrailə zərbə endirməyə imkan verən ballistik raketlər istehsal edən İranın sanksiyaların ləğvindən sonra bundan daha artığını edə biləcəyi ehtimalı İsraildə ciddi narahatlıq yaradıb. Türkiyə də İranın İraqda və Suriyada təsirinin güclənməsindən ciddi narahatlıq keçirir və bu narahatlıq son günlərdə daha da artıb. Suriya ordusu Ankaranın dəstəklədiyi müxalif qrupları sıxışdıraraq Türkiyə sərhədinə yaxınlaşıb. Sirr deyil ki, Əsəd ordusunun döyüş qabiliyyətli hissəsini İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) əsgərləri və tamamilə İrana bağlı olan “Hizbullah” silahlıları təşkil edir. Hazırda onların hücumları nəticəsində Türkiyənin Suriyadakı müxalif qruplarla əlaqəsinin tamam kəsilməsi, eləcə də Türkiyəyə doğru yeni qaçqın axınının başlaması təhlükəsi yaranıb ki, hadisələrin bu cür inkişafı Ərdoğan və Davudoğlunu qəzəbləndirir, onları çıxış yolları axtarmağa sövq edir. Beləliklə, İran təhlükəsi bu gün Türkiyə və İsraili birləşdirir. Hər iki dövlət Obamanın regional siyasətindən də narazıdır və necə dəyərlər, nicatı Vaşinqtondan gözləməyərək, öz başının çarəsinə baxmaq məcburiyyətində olduğunu dərk edir.

 

Türkiyə və İsrailin üst-üstə düşən regional maraqları ilə yanaşı, uzunmüddətli ortaq iqtisadi maraqları da var. Qeyd etmək yerinə düşər ki, siyasi soyuqluğa baxmayaraq, son illər iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi artıb və siyasət qarşılıqlı faydalı iqtisadi əməkdaşlığa mənfi təsir göstərməyib. İndi – tərəflər siyasi problemləri aradan qaldırmağa qərar verdiyi bir vaxtda – iqtisadi əlaqələrin daha da inkişafı  üçün yeni imkanlar ortaya çıxıb. Məlum olduğu kimi, İsraildə çox zəngin təbii qaz yataqları aşkarlanıb, oradakı ehtiyatlar daxili ehtiyaclardan dəfələrlə çoxdur və bu ehtiyatların yaxın gələcəkdə dünya bazarına çıxarılması məsələsi gündəlikdədir. Əvvəlcə İsrail tərəfi Misir vasitəsilə ixrac marşrutu üzərindən düşünürdü, lakin müəyyən səbəblərdən bu variantın aktuallığı azalıb. İndi əsas ixrac marşrutu kimi Araqlıq dənizinin şərqindən Türkiyəyə, oradan isə Avropaya uzanacaq boru kəmərinin tikintisi gündəmə gəlib. Belə bir marşrutun reallaşmasında həm İsrail, həm Türkiyə, həm də Avropa İttifaqı maraqlıdır. Türkiyə Rusiya ilə münasibətlərin pisləşməsindən sonra bu ölkədən enerji asılılığını azaltmaq və mənbələri müxtəlifləşdirmək (diversifikasiya) kursu seçib. İsrail yeni mənbə kimi bu baxımdan Türkiyə üçün çox önəmlidir. Yeni boru kəməri bir tərəfdən Türkiyənin təbii qaza olan tələbatının müəyyən hissəsini ödəyəcək, bu isə “Qazprom”la mövcud müqavilə başa çatdıqdan sonra Ankaranı rusiyalı inhisarçıya möhtac olmaqdan xilas edəcək, digər tərəfdən isə Türkiyənin tranzit ölkə kimi əhəmiyyətini daha da artıraraq onu enerji “xab”ına çevirəcək. Avropa İttifaqı da Rusiyadan enerji asılılığına son qoymaq, “Qazprom”un inhisarçı mövqeyini aradan qaldırmaq siyasəti yeridir və İsrail qazı yeni bir mənbə kimi lap yerinə düşür. Bu səbəblə, İsrail-Türkiyə qaz xətti həm də geosiyasi proseslərə təsir göstərəcək mühüm layihə ola bilər. Bu borunun geosiyasətə daha bir təsir istiqaməti isə Kipr məsələsidir. Borunun Aralıq dənizinin şərqindən keçməsi Kipr yunanları ilə türklərin, paralel şəkildə Kipr və Türkiyənin anlaşmasını zərurətə çevirir. Artıq bu məsələdə müəyyən irəliləyiş də var və son vaxtlar adanın hər iki icması arasında dialoqun inkişafı müşahidə edilir. Türkiyə hökuməti də türk və yunan icmaları arasında əldə olunacaq razılaşmanı dəstəkləyəcəyini bəyan edib.

 

Göründüyü kimi, Türkiyə-İsrail yaxınlaşması təkcə bu iki ölkəni maraqlandıran regional xarakterli məsələ olmaqdan çıxıb və qlobal geosiyasətə təsirləri olacaq çox vacib bir prosesə çevrilib.

 

Şahin Cəfərli, APA Analitik Mərkəzi

mənbə :
lent.az




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles