Azadliq.az
Azərbaycan Xəbərləri



Azadliq » Xeberler» Xeber

İKİNCİ ANA , yoxsa ocaq başındakı düşmen

İKİNCİ ANA , yoxsa ocaq başındakı düşmən

02/03/2016

14:52


02.03.2016 / 14:47 xeber –

Moskvada baş verən dayə faciəsindən sığortalanmamışıq

Moskvada baş vermiş olay eşidən hər kəsi dəhşətə gətirdi. Şəxsi problemləri olan dayə ona xəyanət etmiş ərinə qəzəblənib 4 yaşlı uşağın başını kəsdi. Uşağın valideynləri dayədən faciə baş verən günə qədər heç bir narazılıqları olmadığını, o günə qədər Gülçöhrə Bobokuvanın Nastyaya məsuliyyətlə baxdığını qeyd etdilər.

 

 

 

Uşağı döyən, işgəncə verən, incidən dayələr haqqında çox oxumuşduq. Lakin dünənki qədər dəhşətlisi görülməmişdi. Son olay övladını dayələrə etibar edib işləmək məcburiyyətində olan bütün valideynləri narahat edir. Ya bir gün onların uşaqlarının da başına bu və buna oxşar hadisə gələrsə…

 

 

Dünyanın bir çox inkişaf etmiş ölkələrində dayəlik fəaliyyəti qanunla tənzimlənir. Ailələr dayə işə götürərkən xüsusi qurumlara müraciət edir, ordan övladları üçün zəmanətli olanlarını seçirlər. Bizdə isə ailələr qohum-əqrəbanın, tanış-tunuşun məsləhəti ilə dayə seçirlər. Seçim edərkən əsasən onun orta yaşlı və rus dilli olmasına üstünlük verirlər. Dayənin psixoloji durumu, hər hansı bir yoluxucu xəstəlik daşıyıb – daşımaması nəzərə alınmır.

 

 

Şairə Sevinc Çılğın uşaqlarına dayə seçərkən hisslərinə güvənib. O, Lent.az-a açıqlamasında bunları deyir:

 

 

"İki dayə dəyişmişəm, bu üçüncüdür. Hazırda o, bir ildən çoxdur ki, uşaqlarıma ikinci analıq edir. Çox da razıyam. Dayənin uşaqlarını tanıyana qədər bir aylıq sınaq müddəti verdim. Baxdım ki, öz uşaqları mədəni, tərbiyəlidir. Özü də çox abırlı qadındır. Söz deyəndə utanır. Sınaq müddətində uşaqlarımla münasibətini kənardan izlədim, uşaqlarımın onun haqqında fikirlərinə əhəmiyyət verdim. Heç bir ay tamam olmamışdı, qızım dedi ki, Səadət xala bizi çox sevir. Dedim, nədən bilirsən? Dedi, hiss edirəm. Axşam evə gələn kimi uşaqlarım gün ərzində baş verənləri mənə danışırlar".

 

 

 

Dayə seçərkən psixoloji testdən, yaxud sağlamlıq kağızı tələb edib-etmədiyinə gəlincə, Sevinc Çılğın deyir ki, birinci dayənin əllərinin təmizliyinə diqqət yetirib:

 

"Əlləri çox təmiz idi. Demək ki, o mənim uşaqlarıma yemək bişirə, yemək verə bilər. İnsan sərrafıyam. O qadını görən kimi enerjisindən hiss etdim ki, mənim uşaqlarıma ikinci analıq edə bilər."

 

Dayələr valideynlərlə birlikdə uşağın tərbiyəsində ortaq iştirak edirlər

 

 

Bu sahədə apardığımız araşdırmalar zamanı çox önəmli detallarla rastlaşdıq. Onların bir çoxunu sizlərə də çatdırırıq:

 

– Dayəlik çox çətin peşədir. Dayə ola biləcək şəxs uşağın inkişafında, tərbiyəsində, böyüdülməsində mühüm rol oynayır. Seçim edərkən valideynlər əsasən humanizm prinsipini üstün tuturlar. Dayə həddindən artıq mehriban olmalı, öz keçmiş psixoloji problemlərini uşağa əks etdirməməli, uşağa qarşı normal davranmalıdır. İkinci məsələ sağlamlıqdır. Dayə həm psixi, həmdə somatik baxımdan sağlam olmalıdır.

 

 

Somatik problemləri olan dayə uşağı da yoluxdura, nevroloji problemli olan biri isə uşağa qarşı şiddət tətbiq edə bilər. Dayənin ciddiyyəti də önəmlidir. Təbii ki, ciddiyyət də normal səviyyədə olmalıdır.

 

 

Həmçinin, dayənin gülərüz, ünsiyyətcil, həddindən artıq kommunikativ biri olmasına üstünlük verirlər. Əks halda uşaqda özünə qapanma, ünsiyyətsizlik və adaptasiya problemləri yaranacaq.

 

Dayələr üçün konkret bir məktəb yoxdur

 

 

 

Bir çox dünya ölkələrində, o cümlədən  Avropanın özündə hesab edirlər ki, dayələr təhsilli insanlar olsunlar. Demək olar ki, təhsilsiz insanlar bu sahəyə götürülmür. Dayənin uşağa verəcəyi informasiya önəmlidir. Dayələr valideynlərlə birlikdə uşağın tərbiyəsində ortaq iştirak edirlər.

 

 

 

Tarixən xüsusi savadı ilə seçilən dayələr daha çox yüksək təbəqədən olan, vəzifəli şəxslərin uşaqlarına baxıb. Amma dövr keçdikcə bu sahəyə olan münasibət dəyişməyə başlayıb. Artıq dayəlik iş tapa bilməyən və ya işdən qovulan orta yaşlı qadınların yeni qazanc yeridir. Yəni onlar öz övladlarını böyütdükləri üçün bu sahədə yetərincə təcrübəli olduqlarını düşünür. Nəticədə isə, bir çox hallarda, uşaqlar onlara baxan dayələr tərəfindən incidilir, hətta bəzən zorakılığa məruz qalır. Digər tərəfdən, bu gün dayələrin təhsilli olmaması da bir problemdir. Çünki dayələr üçün konkret bir məktəb yoxdur.

 

 

 

 

Ekspertlər dayəlik fəaliyyətinin mütləq lisenziyalaşmasını təklif edir. Dayəlik xüsusi assosiasiyada birləşdirilməli, işəgötürənlə işə qəbul olunan arasında xüsusi müqavilə bağlanmalıdır. Ekspertlər dayəlik fəaliyyəti barədə xüsusi qanunun olmamasından gileylənir. Onların fikrincə, belə bir qanunun hazırlanmalı, dayə institutu formalaşdırılmalıdır.

 

 

Milli Məclisin deputatı, Səhiyyə komitəsinin üzvi Musa Quliyev dayəlik üçün xüsusi qanunun hazırlanmasına gərək görmür:

 

 

"Sadəcə olaraq peşə məktəbləri səviyyəsində evdə uşağa və xəstəyə qulluq etmək kimi müəyyən vərdişlərin yiyələnməsini təşkil etmək olar. Kursun məzunlarına da diplom təqdim etmək olar. Bununla da onlar peşəkar sayılsınlar. Dünya praktikasında da belədir. Yaxşı olar ki, hər kəs evinə dayə seçərkən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Məşğulluq xidmətinə müraciət etsinlər. Birinci növbədə dayanan vacib şərt budur. İkinci vacib şərt o insanların sağlamlıq durumu barədə məlumatın olmasıdır. Psixi sağlamlığı, o cümlədən hər hansı bir infeksion xəstəliyin olub-olmaması öyrənildikdən sonra həmin dayələr uşaqlarla işləməyə buraxıla bilər. Üçüncü vacib şərt əmək müqaviləsidir. Dayə ilə ailə arasında notarial qaydada əmək müqaviləsi bağlanılmalıdır ki, hər kəsin hüququ və vəzifələri müəyyənləşsin. Bu da gələcəkdə baş verə biləcək hər hansı problemin hüquqi yolla həll edilməsinə gətirib çıxarır. Dayəlik fəaliyyəti ilə bağlı xüsusi qanunun qəbul edilməsinə, fəaliyyətin lisenziyalaşdırılmasına hesab edirəm ki, ehtiyac yoxdur".

 

Dayə təmizlikçi deyil

 

Uşaq psixoloqu Narınc Rüstəmovanın sözlərinə görə, dayənin uşağın tərbiyəsində rolu böyükdür:

 

 

"Çox zaman dayə xidmətindən işləyən qadınlar istifadə edir. Günümüzdə isə belə qadınların sayı artmaqdadır. Bunun üçün də dayəlik institutunun yaradılması zəruridir. Dayə ailəyə daxil olur və zamanla ailənin bir üzvünə çevrilir. O, ancaq uşağa yemək verən, altını təmizləyən şəxs deyil, onun tərbiyəsində böyük rol oynayır. İlk olaraq dayə seçimində valideyn nələrə diqqət yetirməlidir. Yaş məhdudiyyəti vacibdir. Şəxsi inkişafını başa vurmuş, yaşı 26-28-dən aşağı olmayan, 55-dən çox olmayan qadınlar seçilməlidir. Uşağın yaşı nə qədər azdırsa, dayə də bir o qədər orta yaşlı seçilməlidir. 6 yaşa qədər uşaqların fiziki, nitqi, zehni inkişafında da dayənin gənc olması vacibdir. Yaşlı qadının uşağın hərəkət temposuna çatdıra bilməyəcək. Bu da zamanla aqressiyanı daha da artıracaq. Avropada “dayəlik məktəbi” adlı institutlar var. Bu işlə məşğul olan şirkətlər mövcuddur. Sadə tibb bacısının biliklərinə sahib olmalı, bir hadisə baş verərsə, uşağa ilk tibbi yardım göstərə bilməlidir. Bundan əlavə, evdə yanğın baş verərsə, necə müdaxilə olunmasını bilməlidir. Həm də dayə pedaqoji təlimlər keçməyi bacarmalıdır. Həmçinin, dayə öz hüquqlarını da bilməlidir. Dayə təmizlikçi deyil. Evi yığışdırmalı, qabları yumalı, paltarları ütüləməli deyil. Dayə ancaq uşaqla məşğul olan şəxsə deyilir".

 

 

 

Uşaq mütəxəssisi deyir ki, dayələr mütləq psixoloji və tibbi müayinədən keçməlidir:

 

 

 

"Dayədə hansı bir yoluxucu xəstəlik ola bilər. Vərəm xəstəliyinin daşıyıcı, yaxud da yaxın qohumlarında bu xəstəlikdən əziyyət çəkən ola bilər. Və ya hansısa nevroloji probleminin olması mümkündür. Ola bilsin 5 il əvvəl tanıdığınız şəxs sağlam olsun, ötən il ərzində onun həyatında çox şey dəyişə bilər. Bunun üçün də hər 6 aydan bir, ən pis halda ildə bir dəfə müayinədən keçirilməlidir. Bundan əlavə, uşağı dayəyə əmanət etməzdən əvvəl bir ay vaxt verməlidir. Uşağın dayəyə, dayənin də uşağa alışası lazımdır. Uşaq nəyi sevir, nəyi sevmir, bunları dayə bilməlidir. Hər bir ailənin öz modeli var. Dayə də bu modeli öyrənməlidir. Bundan sonra ana uşağı dayəyə əmanət edib işə gedə bilər".

 

 

Uşaqları test edin

 

N. Rüstəmova övladının dayəsi olan valideynlərə məsləhət görür ki, uşağı yatızdırmazdan əvvəl mütləq bədənini yoxlasınlar:

 

 

 

"Yatızdırmazdan əvvəl uşağın əllərinə, qollarına, ayaqlarına baxın. Sonra uşağa nəsə uzadarkən əgər uşaq əlini üzünə tutursa, demək həmin uşaq şiddət görür. Valideyn uşağın hərəkətlərinə diqqət yetirməlidir. Uşağa “dayə səni döyür, ya döymür?”, bu şəkildə suallar vermək olmaz. Bunun üçün uşaq psixoloqları var. Onlar uşaqla söhbət zamanı dayənin uşağa olan münasibətini aydınlaşdıra bilirlər. Əgər bu gün dayə uşağı öldürübsə, onun öncəsinə baxsaq görərik ki, dayə əvvəldən uşağa şiddət tətbiq edirmiş. Şiddət davam etdikcə daha artığını tələb edir. Əvvəl bir sillə vurur, qəzəbi soyumur, daha çox vurmağa başlayır. Affekt vəziyyətində cinayət belə törədə bilər. Bunun üçün də kiçik bir konflikt olarsa, valideyn bunu aşkarlamalı və müdaxilə edib problemi araşdırmalıdır. Ola bilsin, dayənin psixoloji dəstəyə ehtiyacı var. İnsan hər an dəyişə bilər. Övlad itirər, yoldaşı ilə problemlər onun psixikasını pozar. Bir dəfə güvəndim, vəssalam olmasın. Daim dayə ilə uşağın münasibətinə valideyn nəzarət etməlidir".

 

Bütün bu söhbətlərdən sonra da əmin olduq ki, heç kim bizləri Moskvada baş verən dayə faciəsindən sığortalamayıb. Uşaqlarınızı əmin əllərə verin…  

mənbə :
lent.az




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.

Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles