Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Dağlıq Qarabağın gələcək taleyi hansı model ilə həll ola bilər

Dağlıq Qarabağın gələcək taleyi hansı model ilə həll ola bilər

13/04/2016

21:47

DƏYİŞƏN REALLIQLAR MÜSTƏVİSİNDƏ HƏLL MODELLƏRİ AXTARIŞI
bdu

Üzeyir Şəfi
BDU-nun dosenti, konfliktoloq

Dəyişdi. Bəli, nəhayət Dağlıq Qarabağ konflikti ilə bağlı status-kvo ölü nöqtədən Azərbaycan üçün qismən olsa da müsbət  istiqamətə doğru dəyişdi. Aprel ayının ilk həftəsindən başlayaraq, biz, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsində yeni reallıqların şahidi olmaqdayıq. Etiraf edək ki, həmin tarixə qədər problemlə bağlı Azərbaycan ictimai fikrində kütləvi bədbinlik, melanxoliya hakim idi.

Təbii ki, bu da səbəbsiz deyildi. Belə ki, problemi nəzarətə götürən ATƏT-in Minsk qrupunun üçlüyü münaqişəni məqsədli şəkildə donduraraq, Azərbaycan cəmiyyətində nəsil dəyişilməsinə nail olmaq, yeni nəsli bu reallıqla barışdırmaq, ”artıq uzun müddətdir ki, Dağlıq Qarabağ müstəqildir, ermənilər oranın şəriksiz sakinləridir, erməni–Azərbaycan icması uzun müddətdir birgəyaşayış halında deyil və buna görə də birlikdə yaşaya bilməz” reallığını ortaya qoymağı hədəflərkən diplomatiyanın güclə, gücün diplomatiya ilə sıx rabitəsinə müvəffəq olan ali baş komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan bu reallığı dəyişdi. Acı həqiqət olsa da, məlum aprel hadisələrinə qədər Azərbaycanın itirilmiş torpaqlarla bağlı ümidləri çox yorğun görünürdü. Hərçənd Mübariz İbrahimov, Ramil Səfərov fenomenləri, ölkə prezidenti İlham Əliyevin xalqımızın sözügedən  mübariz oğulları ilə bağlı heyrətamiz addımları bu ümidlərin aqoniyasının bəlli bir səviyyədə qarşısını almış, milləti gələcəyə nikbin notlarla baxmağa dəvət etmişdi.Məlum 2-5 aprel hadisələrinə qədər Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonların işğaldan azad olunması mexanizmi bir qədər mürəkkəb görünür, Yuxarı Qarabağın gələcək status məsələsində müharibənin birinci fazasını qalib bitirmiş Ermənistan daha böyük iddia ilə çıxış edir, ölkəmiz son dərəcə ağır, qəbuledilməsi arzuolunmaz həll modelləri ətrafında düşünmə zorunda qalırdı. Bir sıra məqamlarına görə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, suverenliyini təhlükə altına atan belə həll modelləri güclənməkdə olan, düşmənə yerini göstərən, bununla da gərgin psixoloji baryeri aşan Azərbaycan üçün heç bir halda qəbuledilən deyildir.

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə yanaşmada “Paket həll” və “mərhələli həll” variantları da münaqişə tərəfləri arasında ayırıcı mövqelərdən birinə çevrilmişdir. Azərbaycan tərəfi haqlı olaraq bildirir ki, əvvəlcə torpaqlar işğaldan azad edilməli, qaçqınlar geri qaytarılmalı, sonra Dağlıq Qarabağın statusu məsələsinə baxılması məqsədəuyğundur. Bunu şərti olaraq mərhələli həll variantı adlandırmaq da olar. Ermənistan isə bütün məsələlərin, o cümlədən Dağlıq Qarabağın statusu məsələsinə eyni vaxtda baxılmasını nəzərdə tutan “paket həll”ə üstünlük verir

İdeyası C.Mareskiyə məxsus plana görə, “DQR” sabiq DQMV sərhədləri çərçivəsində “tam özünüidarə hüquqlu suyektdir”. Müəllif bu təklifi Azərbaycan tərəfinin arzusuna yaxın olsun deyə manevr edərək, belə bir şərtlə ifadə edir: ”DQR Azərbaycan daxilində tam özünüidarə hüquqlu suveren subyektdir”. Planın digər nüansları da Azərbaycanın ərazi bütövlüyü üçün təhlükə yaradır. Belə ki, orada ifadə olunan “DQR” ilə Azərbaycan rəhbərliyi arasında münasibət “yüksək dərəcəli nümayəndələr“ vasitəsilə qurulur. Bakıda və Xankəndində daimi nümayəndəliklər olmalıdır. DQR xüsusi maraqlar üçün məhdud sayda Yerevan və Moskvada nümayəndəlik də saxlaya bilər, Ermənistandan və Rusiyadan daimi nümayəndələr qəbul edə bilər, qeyri-hücum xarakterli, müdafiə qüvvələri saxlaya bilər və s. nüanslar bu sıradandır.

C.Mareski planında nəzərdə tutulan ””DQR” Azərbaycanla könüllü, sərbəst əlaqə, asossosiasiya yaradır”, “DQR” özünün gerbi, himni, bayrağına malik olur” və s. prinsiplər birbaşa onun Azərbaycanla əlaqəsinin kəsilməsini şərtləndirən variantdır. Aydındır ki, C.Mareskinin irəli sürdüyü “assosiativ dövlət” prinsipinin Azəbaycan tərəfindən qəbulu Dağlıq Qarabağın itirilməsi deməkdir.

Azərbaycana təklif edilən “ümumi dövlət” modelində söhbət işğal edilmiş ərazilərdə yaradılacaq “DQR”-ın təhlükəsizliyindən, onun suveren vahid kimi Azərbaycan Respublikası ilə quracağı əlaqə elementlərindən gedir. Daha doğrusu, burada söhbət iki respublika arasında müxtəlif sahələrdə əlaqələndirmə şurasının qurulmasında gedir. Bu cür əlaqələndirmə istənilən dövlətlər arasında qurula bilər. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bu plan gerçəkləşərsə, Azərbaycan işğal edilmiş ərazilərini itirilmiş olar. Umumiyyətlə, problemn həlli üçün kənardan həll variantları gözlənilərsə, itkilərin olması labüddür. Əgər Azərbaycan ancaq vasitəçi təşkilatlarlardan, fasilitatorlardan həll variantları gözləyərsə, o zaman ölkəmizin ərazi bütövlüyü kobud şəkildə pozulmaqda davam edə bilər. Ermənilərə ən yaxşı halda Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılara qarşı etnik təmizlənmə siyasəti tətbiq etmələrinə rəğmən işğal etdikləri torpaqları tərk etdikdən sonra ölkəmizdə digər milli azlıqlara verilən hüquqlar səviyyəsində hüquqlar verilməsi mümkündür.

Erməni icması Azərbaycanda mövcud olan əlverişli multikultral mühiti həmişə hiss etmiş və bundan yüksək səviyyədə istifadə etmişlər. Onlar bunu başa düşməlidir. Dağlıq Qarabağ konflikti icmalararası münaqişə deyildir. Əsl həqiqətdə isə erməni icması “Böyük Ermənistan” xəstəliyinə mübtəla olmuş bir qrup erməni millətçilərinin əlində və bəlli geosiyasi maraqları reallaşdırmaq istəyən güclərin əlində girovdan başqa bir şey deyildir. Dağlıq Qarabağda yaşayan erməni icmasına əslində Dağlıq Qarabağın bu və ya digər şəkildə müstəqilliyi lazımdırmı? Ermənilərin Dağlıq Qarabağda yerli xalq olmadığı, onların çox da uzaq olmayan tarixdə məqsədli şəkildə sözügedən ərazilərə köçürülməsi erməni icmasının iddialarına nə tarixi, nə milli-mənəvi, nə də hüquqi əsas vermir. 2-5 aprel 2016-cı il hadisələri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan öz torpağının, onun ayrılmaz hissəsi olan Dağlıq Qarabağın taleyini məhz özü, üçüncü dövlətlə müzakirə etmədən həll etmək iqtidarındadır. Problem Azərbaycanın daxili işi olmalıdır. Onu tədricən qlobal müstəvidən lokal müstəviyə daşımaq da olar. Bunun üçün durmadan nəinki problemlə bağlı olan qonşu dövlətlərlə, bütün beynəlxalq siyasi aktyorlarla işləmək zəruridir. Hadisələr göstərdi ki, problemin açarı hər hansı “x” dövlətdədir blefini ram etmək mümkündür. Siyasətdə əbədi dostlar deyil, əbədi maraqlar var məntiqi daha çox həyatidir. Problemə yanaşmada vasitəçilərin bu günlərdə səsləndirdiyi “münaqişənin dondurulması, yoxsa insan tələfatı dilemmasında” üstünlük verdikləri və bir qədər də çəkindirməyə yönəlmiş dondurulma taktikasını deyil, Azərbaycan öz haqq işi uğrunda yorulmadan emosiyadan, eyforiyadan uzaq mübarizə yolunu seçməlidir. Bu münaqişədə ölkəmizin ərazi bütövlüyünü qorumaq və problemi birdəfəlik həll etmək üçün imkanları genişdir. Ən əsası J.Mişlenin 1945-ci ildə öz xalqı haqqında «Xalq» əsərində yazdığı iki həqiqəti bizim millətə də şamil etmək olar: «..bizim millətin iki böyük üstünlüyü var: bizim millətin həm prinsipi, həm də əfsanəsi var.»

Bundan başqa, ölkəmizin malik olduğu üç geostrateji üstünlüyü: dəniz, quru və hava qüdrəti və üstəgəl insan kapitalı problemin Azərbaycanın xeyrinə həlli üçün coğrafi və sosial determinantları kimi çıxış etmirmi?!




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles