Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Merkezi Bank inflyasiya ve pul kütlesi arasındakı seçimini etdi – TƏHLİL

Mərkəzi Bank inflyasiya və pul kütləsi arasındakı seçimini etdi - TƏHLİL

27/05/2016

14:36

27.05.2016 / 13:33 xeber –

 

Son zamanlar Azərbaycanda yaranan makroiqtisadi və pul-kredit vəziyyəti, deyəsən, nəhayət öz həllini tapıb. Qısaca xatırladaq ki, devalvasiyadan sonra ölkənin maliyyə sistemi çətin vəziyyətə düşüb. Faktiki olaraq, ölkədə iqtisadi inkişaf üçün zəruri olan maliyyə vəsaitlərin çatışmazlığı müşahidə olunur, banklarda kredit resursları azalır, kreditlər bahalaşır və bütün bunlar sərt pul-kredit siyasətin nəticələridir. Ölkədə bank sisteminin məcmu kreditlərinin həcminin ÜDM-ə nisbəti 36% təşkil edir ki, bu da indiki vəziyyətdə kifayət deyil. İqtisadiyyatın inkişafı üçün iqtisadiyyata pul axını zəruridir, amma əks tərəfdən aydındır ki, bu, inflyasiyanın artmasına səbəb ola bilər. Bu vaxta kimi Mərkəzi Bank məhz inflyasiyanın saxlamasını prioritet tutub. Lakin indi aydın olub ki, əgər iqtisadiyyatda belə maliyyə daralması davam etsə, neftin ucuzlaşması səbəbindən dövlət investisiyalarının azalması fonunda iqtisadi inkişaf üçün faktiki olaraq resurs qalmır. Nəticədə, Azərbaycanda iqtisadiyyata bank sistemi vasitəsilə maliyyə axınının artırılması ilə bağlı tam olaraq düzgün qərar qəbul edilib.

 

Bu qərar Mərkəzi Bankın “Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən banklara kreditlərin verilməsi Qaydaları”nda öz əksini tapıb. Belə ki, həmin Qaydalar bundan sonra üç növ mərkəzləşdirmə kredit növlərini tətbiq edir. Birincisi, 30 günədək kreditlər. Bu kreditlər indiki kreditlərdən fərqlənmir və bankların qısamüddətli likvidliyinin təmin edilməsi məqsədini daşıyır. Bu səbəbdən həmin kreditlərdə heç bir yenilik yoxdur. Amma bundan başqa, ikinci və üçüncü növ kreditlər tətbiq edilir – 360 günədək kreditlər və 360 gündən artıq olan kreditlər. Bu vaxta qədər banklar Mərkəzi Bankdan alınan mərkəzləşdirmə kreditlərinin müddəti qısa olduğundan sonrakı kreditləşməyə yönəldə bilmirdi, indi isə birillik və bir ildən artıq olan mərkəzləşdirmə kreditləri artıq sonrakı kreditləşməyə yönəldilə bilər. Əvvəllər Mərkəzi Bankın siyasəti ondan ibarət idi ki, ondan alınan kreditlər son kredit bazarına “getməməlidir”, banklar digər resurslardan istifadə etməli olurdu. Hazırda çətin maliyyə vəziyyətini nəzərə alaraq, dövlət Mərkəzi Bankın timsalında son kreditləşmə üçün maliyyə mənbəyi kimi çıxış edəcək. Həmin mərkəzləşdirmə kreditlərinin təminatı kimi banklar qiymətli kağızlar da təqdim edə bilər. Faktiki olaraq, bütün bunlar ABŞ və Avropada böhran zamanı tətbiq edilmiş maliyyə yumşaltma siyasətindən mahiyyət üzrə fərqlənmir.

 

Əvvəllər bəzi analitik və iqtisadçılar tərəfindən Mərkəzi Bank yürütdüyü sərt pul-kredit siyasətinə görə tənqid edilirdi. Bundan əlavə, məntiqli bir sual yaranırdı: əgər banklar Mərkəzi Bankdan uçot dərəcəsi ilə aldığı kreditləri son kreditləşməyə yönəldə bilmir və bununla da uçot dərəcəsi son faiz dərəcələrə heç bir təsir etmirsə, uçot dərəcəsinin əhəmiyyəti və mənası nədir? İndi yenidənmaliyyələşdirmə müddətlərinin uzadılması ilə Mərkəzi Bankdan alınan kreditləri banklar kredit bazarına çıxara biləcək və ən əsası odur ki, birillik mərkəzləşdirmə kreditləri uçot dərəcəsi ilə veriləcək. İki nəticə olacaq. Birincisi, banklarda qısamüddətli kreditlərin verilməsi üçün maliyyə resurs bazası arta bilər – indiki şəraitdə bu amil iqtisadiyyata müstəsna dəstək verəcək. Çünki, həmin resurslar kiçik sahibkarlığın və ev təsərrüfatların kreditləşməsinə yönəldilə bilər. Bu isə öz növbəsində, birinci halda müxtəlif kiçik sahələrdə durğunluğu aradan qaldıracaq, ikinci halda isə istehlak tələbatı sahəsində canlanma yenidən yaranacaq ki, bu da Azərbaycanda bəzi sahələrin inkişafı, hətta “həyatı” üçün əvəzolunmaz şərtdir. Bundan əlavə, bankların uçot dərəcəsi ilə alınan kreditlərin son kreditləşməyə yönələ biləcəyi  kreditlər üzrə faiz dərəcələri kəskin aşağı salmalıdır. Qeyd edək ki, hazırda uçot dərəcəsi illik 7% təşkil edir, fiziki şəxslərə verilən kreditləri üzrə orta faiz dərəcələri isə 17-19% təşkil edir, amma sirr deyil ki, bəzi kreditlər üzrə faiz dərəcələri hətta 30%-ə çatır. Hazırkı iqtisadi vəziyyətdə belə faizlər qəti qəbul edilməzdir. Həmçinin indi banklarda əsas resurslar mənbəyi kimi cəlb olunan depozitlər və öz vəsaitləri çıxış edir. Öz vəsaitləri tükənən mənbədir, depozitlər isə mərkəzləşdirmə kreditləşmədən daha bahalıdır ki, bu səbəbdən də son kreditlər yüksək faizlərə malik olur. Mərkəzi Bankın qəbul etdiyi qərar birmənalı olaraq həm maliyyə sisteminin dayanıqlığın artırmasına, həm də ümumi iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşmasına, özəl sektorun inkişafına (daha dəqiq inkişafın bərpasına) dəstək verəcək.

 

Hazırda banklarda yerləşdirilmiş müddətli depozitlərin həcmi 15,5 mlrd. manat təşkil edir. Aydındır ki, müştərilərə kreditlər əsasən müddətli depozitlərin hesabına verilir. Əlbəttə ki, tələb olunanadək depozitlər də kreditləşmədə iştirak edə bilər, amma risklərin azaldılması üçün banklar bu vəsaitlərin çox qısamüddətli əməliyyatlarda istifadə etməyə çalışır. Bank sistemi üzrə məcmu kredit portfeli isə 19,7 mlrd. manat təşkil edir. Göründüyü kimi, bankların vəziyyəti qənaətbəxş deyil – kənar vəsaitlərdən başqa bir mənbələri axtarmalıdır ki, kredit portfelinin həcmini saxlasın. Eyni zamanda yenidənmaliyyəşdirmənin məcmu həcmi 6,3 mlrd. manata bərabərdir, amma bu həcmin əksər hissəsi bankların cari likvidliyinin dəstəklənməsi və cari maliyyə problemlərinin həllinə istiqamətlənib. Yəni, Mərkəzi Bank indiyədək 6 mlrd. manatdan çox mərkəzləşdirilmiş kredit verib ki, bu vəsaitlər tam olaraq iqtisadiyyatdan yan keçir. Əgər bu həcm əvvəlcədən nisbətən uzunmüddətli olsaydı, həm bankların likvidliyi təmin olunub, həm də pullar son kreditlər kimi iqtisadiyyatda dövriyyə edilibr. Gözləmək olar ki, bundan sonra belə də olacaq.

 

Həmçinin gözləmək olar ki, əlavə pul kütləsinin həcmi artacaq. Hazırda ümumi manatla pul kütləsinin həcmi cəmi 8,9 mlrd. manat təşkil edir. 2013-cü ilin sonu ilə müqayisədə bu həcm 2 dəfəyə yaxın azalıb ki, bu da əyani göstərir ki, nə dərəcədə iqtisadiyyatda daralma tendensiyalar güclüdür. Nəticədə, onsuz aşağı olan monetləşmə əmsalı cəmi 16,4%-ə düşüb ki, bu da iqtisadiyyatın inkişafı üçün, yumşaq desək, kifayət qədər deyil. Bəzi ölkələrdə monetləşmə əmsalı 100%-ə çatır, əksər ölkələrdə bu göstərici 50%-dən artıqdır. Azərbaycanda faktiki olaraq iqtisadi inkişafı üçün pul çatışmazlığı müşahidə olunur. Pul kütləsinin əsas artırma mənbələrdən biri məhz mərkəzləşdirmiş kreditlərdir. Göründüyü kimi, Azərbaycanda maliyyə daralma ilə mübarizə yenidənmaliyyəşdirmənin həcminin və əsas olaraq müddətin uzadılması yolu ilə aparılacaq. ABŞ və Avropada böhran zamanı kəmiyyət yumşaldılma adlanan müxtəlif proqramlar tətbiq edilirdi ki, mahiyyətcə bu həmin şeydir, sadəcə olaraq orada qiymətli kağızlar bazarının inkişaf etməsi səbəbindən pul kütləsinin artırılması və iqtisadiyyata dəstəklənməsi qiymətli kağızların geri alınması üsulu ilə həyata keçirilmişdir.

 

Atılan addımın yeganə mənfi nəticə inflyasiyanın artması ola bilər. Amma bu sahədə qeyd etmək olar ki, Azərbaycanda inflyasiyanın monetar amilləri onsuz da aşağıdır, son zamanlar müşahidə olunan ikirəqəmli inflyasiya yalnız və yalnız devalvasiya nəticəsində yaranıb. Əgər bir tərəziyə inflyasiya gözləntiləri, digərinə isə iqtisadiyyatda pul qıtlığını qoysaq, indiki şəraitdə prioritet kimi pul kütləsinin artırılması seçilib. İqtisadi inkişafına inflyasiyanın müəyyən dərəcədə artması olmadan nail olmaq mümkün deyil, əksinə iqtisadi geriləmə inflyasiyanın aşağı salmasına xidmət etsə, ümumi ölkənin vəziyyətini pisləşdirir. Hazırda qəbul edilmiş qərar birmənalı olaraq alqışlamaq olar.

 

 

Vahab Rzayev, APA Analitik Mərkəzi

mənbə :
lent.az




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles