Azadliq.az


Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Mifologiyasını tanı, Qaqauzları tanı…

10/08/2016

12:35


10/08/2016 [11:34]: xeber –
(Qənirə Paşayeva ilə addım-addım Qaqauz Yeri)4-cü Yazı Xristian dini inancını daşıyan qaqauz türklərinin çox maraqlı mifologiyası var. Qədimdə qaqauzlar göy üzünü yer üzərində kristal bir qübbə şəklində qəbul edib, uca Allahın bu qübbə üstündə bütün əzizlər əhatəsində yaşadığına inanarlarmış. Günəşi ana-babası olan canlı varlıq bilərlərmiş. Məhz onların sayəsində Günəşin yer üzünü gəzib-dolaşdığına inanarlarmış. Onlar üçün ulduzlar göyün bəzəyi imiş və saylarının yer üzünün insanları qədər olduğuna, hər insanın bir ulduzu olduğuna inanırlarmış. Başçıların, böyük mənsəb sahiblərinin ulduzunu daha parlaq, daha böyük bilərlərmiş. Göy gurultusu onlar üçün Əziz İlyanın arabasının səsi, gurultunun möhkəmliyi isə İlyanın qəzəblənməsinə işarə kimi qəbul edilirmiş. Onlara görə, rüzgarın qızğınlığı nəsə bir cinayətin baş verdiyinə işarədir. Yerin bir sarı öküzün buynuzları arasında dayandığını deyərlərmiş. Qartala atəş açmağı günah sayarlar. Leyləyi, durnanı ilk görən qızlar saçlarının uzanacağına sevinərlər. Bayquş bəxtsizlik nişanəsidi. Kiçik uşaqların süd dişləri düşəndə bir qaba qoyub çağırarlar: “Qarğa, qarğa, bu sənə sümük diş hədiyyəsidi, əvəzində sağlam  diş ver”. Hər hansı fərə toyuğun xoruz kimi banlamasından təlaşa düşər, bədbəxtlik baş verəcəyini deyərlər. İçində bala ola biləcəyindən şübhələndikləri yumurtanı sındırmazlar. Su qurbağasını öldürməyi günah sayarlar. Hörümçək öldürənin günahını ağır sayarlar. İlanı şeytan yuvası kimi daş-qalaq edərlər. Sağsağanı şeytanın qardaşı bilərlər.Qaqauz söyləmələri ilə Oğuz söyləmələri arasında qosqoca bir bağlantı var.Məşhur “aşıq-aşıq” oyunları var ki, başlamamışdan öncə “kursaaa” deyə haray çəkərlər. “Omada” (daşlı oyun) icra edərkən söylərlər ki, “fıldır fıç, qaldır, qıç, qırx üç, qırx dörd… əlli, adı bəlli…”İndi bizim gündəlik həyatımızda sıx-sıx işlətdiyimiz Allah, cənnət, cəhənnəm, şeytan, hacı, qurban, halal, haram sözləri Ortodoks Xristian qaqauzlar tərəfindən eynilə işlənməkdədir. Türk xalq ədəbiyyatının bir çox nümunələri həm Qaqauziyada, həm də Anadoluda eynidir. Qaqauzlar “axşam”, bizlər “axşam”, biz “toyuq”, qaqauzlar “tauk” deyir. “Bağırmaq” yerinə “barmaq”, “çağırmaq” əvəzinə “çarmaq” işlədərlər. “Seyr”ə “Sir” deyərlər. Bu bənzərliklər saya-hesaba gəlməz. Bizim məşhur Koroğlu türküləri qaqauzlarda çox yayğındır. Eləcə də ortaq mahnılarımız…  Bu unudulmaz türkülər doğma həniri, əsintisi ilə çəkib aparır fikrimizi. Gözümüzü açıb yumunca görürük  Qaydara yetişmişik… Duz-çörək ətirli, salxım üzümü ilə məşhur olan Qaydara. DUZ-ÇÖRƏKLİ, DOST ÜRƏKLİ QAYDAR Qaydarla bağlı unudulmaz xatirələrimi dönüb-dönüb yenidən yaşayıram. Burda müsafirlər duzla-çörəklə, mahnıyla qutlanır, qarşılanırlar:                  Dərə boyu bumuydur,                 Suyu dadlı sumuydur.                 Suyundan qaymaq olmaz,                 Gözələ doymaq olmaz… Doyulmayan bir gözəllik, doğmalıq gördüm Qaydarda. Elə bil özcə doğmalarım qarşıladı məni. Vaxtın, zamanın o çağı idi ki, bu yerlərin adnan deyilən üzüm bağları salxım sallamışdı dost gəlişinə. Yetişmiş salxımlar can dərmanıydı. Qaydar duz-çörəklə qarşıladı bizi.  Qaqauz gəncləri çaldılar, oxudular, birlikdə rəqs etdik…  Açdı boxçasını kənd muzeyləri. Gördüyüm hər xalça bir tarix idi. Hər yaylıq anamın yaylığı kimi. Xalçaçı qızlara qoşulub, xalça toxumaq bir başqa aləm idi. Üzərində Qaqauz Yeri olan xalçanı mənə hədiyyə edən qaqauz qızları bacım kimiydi. Kənd muzeyinin direktoru dönüb-dönüb də bizləri niyə belə çox istəməsinin səbəbini söyləyir mənə: “Bilirsinizmi, mənim adım Bakudu… Sizin paytaxtınızın adı da belədi. Qan qardaşlığımız da var, ad doğmalığımız da…”Oxuduqları mahnılara fikir verirəm: Bu baxçada üç çiçək var,Hey, yarım, üç çiçək.Biri lalə, biri sünbül,Hey, yarım, biri gül.Lalə, sünbül sizin olsun,Hey, yarım, gül bizim. Eynən bizdə də belə oxunur: Meyvələrdən üç meyvə var,Üçü də, balam, yeməli.Biri alma, biri heyva, biri nar.Alma sənin, heyva da sənin,Nar mənim, balam, nar mənim… Mahnıları, adət-ənənələri ilə, toxuma xalıları, yaylıqları, naxışlı işləmələri ilə doğmadı bu yerlər mənə. Hər kəndin özəl tarixi, adət-ənənələri, əl işləri ilə bağlı ayrıca tanıtım kitabları var. İndi Qaydara olan o unudulmaz səfərim zamanı mənə hədiyyə olaraq bağışlanan kitabı vərəqləyə-vərəqləyə gözlərim önünə oyunlarımızı xatırladan oyunlarını, əllərinin duz-çörəyini, dillərinin doğma, eyni ruhdan gələn nəğmələrini gətirirəm.Səfər çərçivəsində Qaydarda maraqlı və önəmli görüşlərimiz oldu. Qaydar bölgəsinin rəhbəri Kiosya İlya Georgiyeviç ilə olan görüş zamanı o bölgə barədə geniş bilgilər verərək, qardaş Azərbaycanla münasibətlərin daha da inkişafında çox maraqlı olduqlarını vurğuladı. Qaqauz Yerinin bölgələri ilə Azərbaycanın bölgələri arasında əməkdaşlığın genişlənməsi üçün böyük imkanlar olduğunu deyən Qaydar bölgəsinin rəhbəri öz tərəflərindən bu istiqamətdə çalışmaları daha da artıracaqlarını qeyd etdi. Görüş zamanı  ölkəmiz, özəlliklə də  Ermənistanın işğalçılıq siyasəti və Xocalı soyqırımı ilə bağlı  geniş bilgilər verib, yerli sakinlərlə, xüsusilə gənclərlə geniş fikir mübadiləsi apardıq.Bu yerlərin hər köyü bir muzey boxçası kimidir. Əvvəlcədən də qeyd etdiyimiz kimi, demək olar ki, hər addımbaşı tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənələri yaşadan muzeylərə rast gəlmək olar. O cümlədən musiqiyə dərin bağlılıq var bu yerlərdə. Qonaqları musiqi ilə qarşılamağı sevirlər… Qaqauz Yerində çox sevilən, qaqauzların tarixindən bugününə gələn yolu özündə əks etdirən, bir sözlə qaqauzları tanımağa bələdçilik edən “Coltay” sənədli filminə maraqla baxırıq tarix muzeyində.  Elə bil öz tarixi filmimizə baxdıq. Hər şey o qədər doğma və yaxın idi ki… UNUDA BİLMƏDİYİMİZ AVDARMA… Qaqauz Yerinə yolunuz düşsə, Avdarmanı ziyarəti də unutmayın. Avdarmada  Böyük  Vətən Müharibəsi iştirakçılarının xatirəsinə ucaldılmış “Memorial” abidəni, 1946-1947-ci illərdə baş vermiş böyük aclıq və  repressiya qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış abidələri,  Avdarma bölgəsinin 600 ildən artıq  zəngin tarixini  özündə yaşadan “Tatarskiy rodnik” (Tatar çeşməsi) adlı abidəni,  Avdarmanın quruluş tarixini özündə əks etdirən qədim muzeyi ziyarətlə başlayırıq bu gözəl bölgəni tanımağa. Yerli sakinlər bizi xüsusi bir doğmalıqla qarşılayırlar. Maraqlı söhbətlər edir, istedadlı gənclərin əl işlərinin nümayiş olunduğu mərkəzi ziyarət edirik. Burada da gənclərlə Azərbaycanla bağlı maraqlı fikir mübadiləsi aparıb, bir-birimizi daha  yaxından tanımanın, öyrənmənin və sahiblənmənin vacibliyindən danışırıq. İndi bu xatirələri qələmə ala-ala gözəlliklər məskəni Avdarmada Şəhidlər Xiyabanını ziyarət etdiyimiz anlarda keçirdiyim hissləri yenidən yaşayıram. Yüz illərlə tarixi olan  Avdarma ilə bağlı maraqlı məlumatlar verib, bu yerlərin məşhur hekayətlərini danışır bizə bölgə rəhbəri və muzeyin direktoru. Bənzərsiz, xüsusi gözəlliyə malik təbiəti olan Avdarmanın zəngin tarix-etnoqrafiya muzeyini də ziyarət etdik. Əl işləri, xalıların zərif naxışları, toxuma nümunələri çox zəngin, qədim bir mədəniyyətin abidələri olaraq qorunmaqdadı. Hər kəndin tarixi bir kitaba mövzu olub. Yazıb araya-ərsəyə gətiriblər. Gözəl bir örnəkdi. Tarixi yaşatmağın yolunun yazıdan, kitabdan keçdiyini yaxşı bilirlər Avdarmada. Bizə də bu gözəl bölgə ilə bağlı kitabı hədiyyə edirlər. Biz də ölkəmiz, tariximiz, mədəniyyətimiz, Qarabağ həqiqətləri ilə bağlı kitabları, sənədli filmləri muzey rəhbərliyinə təqdim edərək Avdarma gənclərinin oxuyub-öyrənəcəyinə ümidvar olduğumuzu bildiririk. Bölgə rəhbəri  Kasım İvan Semyonoviç ilə görüş zamanı da elə bu mövzular diqqət mərkəzində olur. Qardaş Azərbaycanla münasibətlərin  bütün istiqamətlərdə daha da inkişafında çox maraqlı olduqlarını, bölgələrimiz arasında əməkdaşlığın genişlənməsi üçün böyük imkanlar olduğunu bildirən K.İ. Semyonoviç Azərbaycanın inkişafına hər zaman sevindiklərini xüsusi qeyd etdi. Avdarma bölgəsinin rəhbərinə ölkəmizlə bağlı, özəlliklə də  Ermənistanın işğalçılıq siyasəti barədə  danışaraq, dedik  ki,  dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq  türk kökənli bütün insanlar Ermənistanın bu addımlarına laqeyd, seyrçi qalmamalı, buna qarşı öz etiraz səsini ucaltmalı, Xocalı  soyqırımının  tanınması, bu dəhşətli cinayəti törədənlərin ədalət qarşısında cavab verməsi üçün səylərini artırmalıdırlar. Görüşün  sonunda Avdarma bölgəsinin rəhbəri K.İ. Semyonoviçə rəhbərlik etdiyim “Avrasiya Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutu” İctimai Birliyi tərəfindən hazırlanan və  ermənilərin tarix boyu azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımları özündə əks etdirən “Azərbaycan həqiqətləri” filmlər kataloqunu, Azərbaycan həqiqətlərinə, Qarabağ problemi və Xocalı soyqırımına dair  kitabları,  filmlər  və eyni zamanda Azərbaycan  mədəniyyətinə dair materialları da bağışlayıb onu ölkəmizə dəvət etdik. Azərbaycanı çox sevdiyini deyən K.İ. Semyonoviç dəvəti qəbul edərək vətənimizi yaxından görməkdən məmnun olacağını bildirdi. (Davamı var)


mənbə : moderator.az




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
Maraqlı
VAZ'ın haberine göre Oyuncu'ın ünü dünyaya yayıldı. Fırat'ın sevimli usüluyle uzun yazma yeteneğine hayran olan birçok Reklam şirketinin kendisine metin yazarı olarak çalışması için iş teklifinde bulunduğu haberde yer aldı. Çok sayıda televizyon ve gazetenin Fırat Demirhan'la röportaj için Hagen'e gittiği öğrenilirken, Japonya'dan da televizyon kanallarının görüşme isteğinde bulundukları haberlerde yer aldı. Bazı üyelerin faiz artırımından önce çekirdek enflasyon rakamlarında artış görmek istedikleri ifade edilen tutanaklarda, ücret artışının bu noktada önemli rol oynayacağı görüşüne yer verildi. Birkaç üyenin düşen enerji fiyatlarının uzun vadeli enflasyon beklentilerini de aşağı çekebileceği görüşünde olduğu görülen tutanaklarda, güçlenen doların ABD'nin ihracatını sınırlarken, enflasyonu daha da düşürebileceği uyarısı da yer aldı. Buna karşın, Komitenin enflasyonun düşen enerji fiyatlarının geçici etkisinin azalmasıyla kademeli olarak yüzde 2 hedefine yaklaşmasını beklediği belirtilirken, fiyat istikrarına yönelik gelişmelerin yakından izleneceği bildirildi. FOMC üyeleri geçen Ocak ayı toplantısında faiz artırımında "sabırlı" olmaya yönelik kararı oy birliğiyle almıştı. Komitenin bir sonraki toplantısı 17-18 Mart'ta gerçekleştirilecek. Bu arada, bugün açıklanan verilerin beklentileri karşılamaması nedeniyle satış ağırlıklı seyreden New York Borsası, FOMC toplantı tutanaklarının ardından kayıplarını artırdı. Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının istihdam verilerine göre, devlet, kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak ve çeşitli hizmet alanlarında oluşan personel açığını gidermek için personel takviyesine gitti. Kamunun istihdam ettiği kişi sayısı, emeklilik ve istifalara karşın çeşitli istihdam türlerinde 120 bin 455 arttı. Böylece 2013 sonunda 3 milyon 319 bin 584 olan kamunun personel sayısı, geçen yılın sonunda 3 milyon 440 bin 39'a yükseldi. Kamudaki yıllık istihdam artışı yüzde 3,6 olarak gerçekleşti. İstihdam sayısında en fazla artış kadrolu personelde oldu. Kamuda kadrolu olarak çalışanların sayısı geçen yıl 106 bin 146 arttı. Böylece kadrolu personel sayısı 2 milyon 826 bin 113'e ulaştı. The posters, displayed at at least one coffee shop in Los Angeles, angered Armenian Americans because of sensitivities around the deaths of more than a million Armenians at the hands of Turkish Ottoman forces in the early 20th century. Türk genci, çok sevdiği arabası için verdiği 'Kız arkadaşımın isteği üzerine aracımı satmak zorundayım' başlıklı ilan büyük ilgi çekti. Demirhan, sayfalarca kız arkadaşının hamile kalması nedeniyle ve aracın bebek geldiğinde kendilerine küçük geleceğini detaylı ve oldukça samimi bir dille anlatması üzerine, ilan 150 bin kişi tarafından okununca internet fenomeni haline geldi. Bu nedenle yabancı yatırımcılar bizim için çok önemli. Birçok firma Türkiye’de yatırımı düşünüyor. Ancak yaşanan dalgalanmalardan dolayı Türkiye’ye yatırımlarını erteleyen firmalar oldu. Türkiye’de büyüme motorlarının başında inşaat sektörü geliyor. Açıklanan birçok projenin hayata geçmeye başladığını görüyoruz. Bu vizyon çerçevesinde projeler 2023’e kadar tamamlanacak bu kapsamda iş ve inşaat makinaları sektörünün hedefini yakalayacağını düşünüyoruz. Türkiye’de döviz piyasasında günlük ortalama 24 milyar dolarlık işlem dönüyor. Dolarda toplam işlem hacminin yüzde 64’ünü ise yurtdışı bankalar ve merkezler başta olmak üzere yabancılar gerçekleştiriyor.Dolar/TL’nin baş döndürücü yükselişi fiyatları 2.64’lü seviyelerin üzerine taşıdı. Merkez Bankası artan dolara karşı ilk önlemini almasına rağmen ABD’de tarım dışı istihdamın şubatta 295 bin artış göstermesi kurun yeniden yukarı yönlü hareket etmesine ve tüm zamanların en yükseğine çıkmasına neden oldu.Yunanistan hükümeti ve kreditörleri arasındaki müzakerelere ilişkin belirsizliğin, mevduat sahiplerini olumsuz etkilediği ifade edilen açıklamada, geçen yıl Aralık ayından bu yana gerçekleşen mevduat çıkışının 25 milyar avroya ulaştığı kaydedildi. Banks arasındaki Türk Lirası karşılığı döviz işlem hacmine baktığımızda döviz piyasasında günlük ortalama 24 milyar dolarlık işlem dönüyor. Bu işlemin yüzde 43’ü yani 10 milyar dolar spot piyasada gerçekleşirken yüzde 51’i swap, yüzde 6’sı ise vadeli piyasada gerçekleşiyor. Verilere baktığımızda yerli yatırımcıların spot piyasada al - sat yaptığını ancak yabancının swap ile para kazandıklarını görüyoruz. Bunu çok trading amacıyla değil de bizim bankaların TL veya döviz likidite ihtiyacına göre yapsalar da kur yukarı giderken daha düşük kurdan bağlanan swap pozisyonları bizim bankalara zarar ve karşı tarafa kâr yazıyor.Ticari ve bireysel gayrimenkul yatırımının çok yüksek gelir sağladığı İstanbul'da bazı ilçeler altın değerinde. İşte ilçe ilçe satılık ofis ve dükkan fiyatları...Dolarda gerçekleşen toplam işlem hacmi kimler tarafından gerçekleştiriliyor diye baktığımızda bunun yüzde 52’sinin yurtdışı bankalar, yüzde 12’sinin ise yurtdışı merkez ve şubeler tarafından gerçekleştirildiğini görüyoruz. Yani yüzde 64’ü yabancılar tarafından gerçekleştiriliyor. Yüzde 24’ü ise yurtiçi müşteriler ve yüzde 12’si de yurtiçi İnterbank’ta gerçekleşiyor.Şu günlerde kurun artmasının bir diğer nedeni de şirketlerden gelen döviz talebi. Şirketlerin ileri tarihli döviz borcu ödemeleri için döviz talebi yaratması yükselişe ivme kazandırıyor. Olası kur artışlarına karşı risk almak istemeyen kurumlar döviz pozisyonlarını kapatmaya çalışıyor. Gelişmelere bakılırsa dolar/TL’de ilk direnç 2.64’te. Bu seviyenin üzerinde 2.75-2.80 seviyelerine doğru çıkış sürebilir. Elbette dalgalanmalar yaşanacak. Ancak bunun daha çok yurtdışı kaynaklı olduğu, yurtiçi gelişmelerin de ivme kazandırdığı unutulmamalı. Öte yandan Türkiye’nin risk primi 215 ile tırmanışını sürüdürüyor,SWAP NEDİR?Swap kelime anlamı ile takas etmek, değiştirmek anlamına geliyor. Swap basit olarak borçlanılan para birimi için ödenen faizle, borç verilen para biriminden alınan faiz geliri arasındaki net fark. Yabancılar yurtdışında faiz oranları sıfıra yakın olduğu, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde faiz oranları yüksek olduğu için parayı buraya getiriyor. Belli bir süre için TL faizini alıyor. Yurtiçi yerleşikler daha önce TL değer kaybederken (yurtdışından döviz talebi olurken) dövizlerini satıp TL’deki değer kaybını sınırlı tutarlardı. Tarihte birkaç kez yurtiçi yerleşikler TL’nin değer kaybettiği yerde döviz satmak yerine alıcı oldu ve doğal dengeleyici rollerini üstlenmeyerek TL’deki değer kaybını artırdılar. Kasımdan bu yana TL’deki değer kaybına ilk tepkileri yine döviz ve altın satışı şeklinde oldu.Kasım sonundan bu yana doların yükseldiği ilk iki ayda yurtiçi yerleşikler 12.5 milyar dolar kadar ABD doları ve altın sattı. Ancak şubatta döviz aldıklarını gördük. Ocak sonundan 20 Şubat haftasına kadar hem bireyseller hem de yurtiçi tüzel kişiler dolar mevduatlarını 5 milyar kadar artırdı. 27 Şubat haftasında dolar kuru 2.50 TL’ye giderken ise yurtiçi yerleşiklerin döviz pozisyonlarını artırmadığını gördük. Martta ne tepki verdiklerini henüz göremiyoruz. Bu davranış değişikliği de TL’deki değer kaybı üzerindeki etkenlerden biri. Eylül ayında dış ticaret açığı yüzde 46,6 azalarak 7 milyar 13 milyon dolardan 3 milyar 742 milyon dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise 2014 Eylül ayında %66 iken, 2015 Eylül ayında %75,7’ye yükseldi. Türkiye İstatistik Kurumu ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre ihracat 2015 yılı Eylül ayında, 2014 yılının aynı ayına göre %14,2 azalarak 11 milyar 659 milyon dolar, ithalat %25,2 azalarak 15 milyar 401 milyon dolar olarak gerçekleşti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat %5,1 arttı Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre 2015 Eylül ayında bir önceki aya göre ihracat %5,1, ithalat %2,7 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise 2015 yılı Eylül ayında önceki yılın aynı ayına göre ihracat %2,9, ithalat %14,8 azaldı. Avrupa Birliği’ne ihracat %7,7 azaldı Avrupa Birliği’nin (AB-28) ihracattaki payı 2014 Eylül ayında %43,9 iken, 2015 Eylül ayında %47,2 oldu. AB’ye yapılan ihracat, 2014 yılının aynı ayına göre %7,7 azalarak 5 milyar 508 milyon dolar olarak gerçekleşti. En fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu Almanya’ya yapılan ihracat 2015 yılı Eylül ayında 1 milyar 138 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla İngiltere (959 milyon dolar), Irak (607 milyon dolar) ve İtalya (583 milyon dolar) takip etti. İthalatta ilk sırayı Çin aldı Çin’den yapılan ithalat, 2015 yılı Eylül ayında 1 milyar 968 milyon dolar oldu. Bu ülkeyi sırasıyla Almanya (1 milyar 607 milyon dolar), Rusya (1 milyar 423 milyon dolar) ve ABD (1 milyar 25 milyon dolar) izledi. Türkiye piyasalarının Cumhuriyet Bayramı nedeniyle resmi tatilde olduğu dönemde ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faizleri sabit tutmasına karşın ilk artışın 15-16 Aralık'ta yapacağı toplantıda yapılabileceğinin sinyalini vermesiyle kur sert yükseldi. Bankacılar bugünkü işlemlerin ardından piyasadaki ana belirleyicinin ise hafta sonu gerçekleşecek genel seçim sonuçları olacağını belirttiler. Fed öncesi yarın gün işlem gerçekleşen 28 Ekim'de saat 14:30 civarında 2.90'ın hemen altında işlem gören dolar/TL, bu sabah güne 2.9341/2.9391 seviyesinden başladı. Öte yandan 28 Ekim'de saat 14:30'da 3.20 civarında işlem gören sepet bazında TL bu sabah 3.0784/3.0833, euro/TL ise 3.2213/3.2240 seviyesinde güne başladı. Faizlerde değişiklik olması yatırımcıları şaşırtmadı, ancak Fed'in son aylarda küresel piyasalarda görülen çalkantıyı dikkate almayarak aralık ayını işaret eden açıklamaları piyasaları şaşırttı. Fed'in Çarşamba akşamı yaptığı açıklamada, "Kurul bir sonraki toplantıda faiz aralığı hedefini belirlerken, azami istihdam ve yüzde 2 enflasyon hedefine ne kadar yaklaşıldığını ve ilerlendiğini değerlendirecek" denildi. Yatırımcıların ilk faiz artırım tarihine yönelik beklentileri de hızla değişti. Vadeli işlem kontratlarına göre Aralık ayında faiz artırma ihtimali toplantı öncesindeki yüzde 34 düzeyinden yüzde 43'e yükselirken, ilk faiz artırım tarihini daha önce Mart olarak öngören yatırımcılar bunu Ocak sonuna çekti. Bir diğer taraftan ise bazı yatırımcıların para politikasında ek gevşeme beklentilerine rağmen Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) politikada değişikliğe gitmemesi de piyasalara destek vermedi. Bir bankanın döviz masası müdürü, "Dolar/TL'de görülen hareket aslında Fed'in faiz artışının beklediğimizden de yakın olduğu izlenimiyle başladı. Fed toplantısı öncesi aralıkta bir faiz ihtimali düşük görülürken artık yüzde 50'ye yakın bir ihtimalden bahsediyoruz" dedi ve ekledi: "Bugünden sonra ise piyasa açısından en önemli gelişme seçim olacak. Öncelikle seçimin güvenli bir şekilde atlatılması, ardından sonuçlar izlenecek." Piyasalarda ağırlıklı olarak yurtdışına paralel bir seyir görülse de siyasi gelişmeler de yakından izleniyor. 1 Kasım seçimleri yaklaşırken, yapılan anketler AKP'nin tek başına iktidarı sağlayamayacağına işaret ederken, seçimlerin ardından siyasi belirsizliğin azalacak olması ve olası bir AKP-CHP koalisyonunun TL'ye olumlu yansıyacağı belirtiliyor. Bugün iç piyasada açıklanacak üçüncü çeyrek turizm gelirleri, Eylül ayına ilişkin dış ticaret dengesi ve Hazine'nin önümüzdeki üç aya ilişkin iç borçlanma stratejisi takip edilecek. ABD'nin en büyük bankalarından Goldman Sachs, dolar ve euro paritesinin Aralık ayı gibi eşitlenmesini beklediklerini ifade etti. Bloomberg'in haberine göre, bankanın uzun zamandır öngördüğü euro/dolar parite eşitlenmesinin Aralık ayı gibi gerçekleşeceğine işaret edildi. Neden olarak ise ABD ve Avrupa merkez bankalarının para politikalarında farklılık göstermesi gösterildi. ABD merkez bankası Fed, son Toplantısında Aralık Ayında faiz arttırma ihtimaline işaret etti. Avrupa Merkez Bankası ise Aralık ayında parasal genişlemede yeni adımlar atılabileceği mesajı vermişti. Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankasının (Fed) ekim ayı toplantısında faizleri değiştirmemesine karşın aralık ayında faizleri artırabileceği beklentilerinin artması ile karışık bir seyir izliyor. Fed'in çarşamba günü faizleri değiştirmemesine rağmen karar metnindeki ifadelerden aralık ayında faiz artırımının yapılabileceği beklentilerinin arttığı görülüyor. Fed kararı ile önceki gün hızlı yükselen New York borsaları, dün açıklanan ABD 3. çeyrek Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) verisinin beklentilerin altında, yüzde 1,5 artmasının ardından günü düşüşle tamamladı. Dolar endeksi de önceki günkü kazançlarının önemli bir kısmını geri verdi. ABD 10 yıl vadeli tahvil faizleri Fed kararının ardından ikinci işlem gününde de yükselişini devam ettirerek yüzde 2,08'den yüzde 2,18'e çıktı. Dow Jones endeksi yüzde 0,13, S&P 500 endeksi yüzde 0,04 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,42 değer kaybetti. Analistler, Fed'in aralık ayındaki ilk toplantısına kadar açıklanacak makroekonomik verilerin faiz artırım sürecine ilişkin beklentiler ve piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacağını dile getiriyor. Avrupa tarafında, avro/dolar paritesi, önceki gün Fed kararının ardından 1,0897 ile yaklaşık 3 ayın en düşük seviyesine kadar geriledikten sonra dün kayıplarının bir kısmını telafi ederek 1,10 sınırına kadar çıktı. Dün Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,29, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,65 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,10 azaldı. Analistler, bugün açıklanacak enflasyon verisinin izleneceğini belirterek, pay piyasalarının hafta başından bu yana dar bant içinde hareket ettiğini, bu bandın kırılması durumunda kırılma yönüne doğru hareketin ivme kazanabileceğini vurguluyor. Asya tarafında bugün açıklanan Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faizler ve para politikasında değişiklik yapmaması ve kişisel harcamalar verisinin beklentilerin oldukça altında kalmasına karşın Nikkei 225 endeksi kapanışa yakın yüzde 0,94 yükseldi. Şu dakikalarda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,35 ve Hindistan'da Sensex endeksi yüzde 0,29 değer kazandı. Yurt içinde, 1,5 günlük Cumhuriyet Bayramı tatilinde ara verilen piyasalarda bugün, uluslararası piyasalarda 2,88'lerden 2,94'e kadar yükselen dolar/TL'nin negatif etkisinin görülebileceği belirtiliyor. Çarşamba günü Fed'in faizleri değiştirmemesine rağmen karar metninin aralık ayında faiz artırımı olabileceği beklentilerini artırması ile TL, diğer gelişen ülke para birimlerine paralel dolar karşısında değer kaybetti. Analistler, bankalararası piyasada güne 2,94'ün hemen altında başlayan dolar/TL'nin 2,90 - 2,95 bandı içinde hareket edebileceğini, hafta sonu gerçekleştirilecek genel seçim sonuçlarının bekleneceğini öngörüyor. BIST 100 endeksinin de 77.500 seviyesinin destek, 80.500 seviyesinin direnç konumuna geldiğini kaydeden analistler, bugün yurt içinde dış ticaret verileri, yurt dışında ise Avro Bölgesi TÜFE ve ABD tüketici güven endeksi başta olmak üzere yoğun veri akışının izleneceğini dile getiriyor. Tüketici Sorunları Derneği (TÜSODER) Genel Başkanı Aydın Ağaoğlu, "Günümüzde tüketiciler sanal bir refah yaşıyor. Bunun temel nedeni, tasarruf bilincinden uzaklaşma ve plastik parayı (kredi kartı) kullanmanın cazibesine kapılmalarıdır" dedi. Ağaoğlu, "31 Ekim Dünya Tasarruf Günü" dolayısıyla AA muhabirine yaptığı açıklamada, tasarruflu ve tutumlu olmanın önemine değindi. Ülkenin zenginleşmesi ile gelir seviyesinin yükselmesinin, daha çok istihdam, üretim ve ihracatla mümkün olduğuna işaret eden Ağaoğlu, Dünya Tasarruf Günü'nün de bu konuda farkındalık yaratılması amacıyla gerçekleştirildiğini söyledi. Kredi kartı kullananlara uyarılarda bulunan Ağaoğlu, şunları kaydetti: Günümüzde tüketiciler sanal bir refah yaşıyor. Bunun temel nedeni, tasarruf bilincinden uzaklaşma ve plastik parayı kullanmanın cazibesine kapılmalarıdır. Ülkemizde yaklaşık 55 milyon bireysel kredi kartı kullanımda olup 2 milyon kişi kart borçlarını ödeyemediklerinden yasal takibe düşmüştür. Bu noktada, yıllar önce unuttuğumuz, 'Cimri olma, tutumlu ol' felsefesine milletçe sarılmalı, ihtiyacımızdan ve ödeme imkanımızdan fazlasını harcamaktan uzak durmalıyız. Bugün tüketicilerin büyük bölümü borcu borçla ödemekte ve mevcut hayat standardını, temin ettiği tüketici kredisiyle sağlayabilmektedir" Aydın Ağaoğlu, günümüzde bir çok kişinin borçlu olduğuna işaret ederek, "Alışkanlıklarımızdan vazgeçmeli veya en aza indirmeliyiz. Yılda 3 gömlek alan kişi 1'e düşürsün, yırtılırsa yamasın giysin. Ayakkabısı delindiyse gidip pençe yaptırsın. Yenisi 100 liraysa tamiri 20 lira. Gösterişten uzak dursun. Yüksek teknoloji aletleri, akıllı cep telefonları, tabletler, bilgisayarlar, bunları almak için borçlanmaya değer mi?" değerlendirmesinde bulundu. Bilinçli Tüketiciler Platformu Sözcüsü Mehmet İmrek de tüketicilerin tasarrufa yönelmesini gerektiğini söyledi. Vatandaşlardan ihtiyacı olduğu malı almadan önce, araştırma yapmasını isteyen İmrek, ekonomik duruma göre en uygun şekilde ihtiyaçların giderilmesini tavsiye etti. Tüketicilerin aşırı ve uzun vadeli borçlanmadan kaçınmaları gerektiğini vurgulayan İmrek, "Çünkü ekonomik alım gücü gün geçtikçe pahalılaşıyor. Tüketicilerin alım gücü düştükçe, uzun vadeli borçlanmalarda borcunu ödeyemez hale geliyor. Bunun için mümkün mertebe ihtiyacından fazlasını tüketmemelerini öneriyoruz" dedi.
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qazeti profiles yellow profiles name meaning name meaning