Azadliq.az

Azərbaycan Xəbərləri


Azadliq » Xeberler» Xeber

Bakılı polkovnikin qiyamı, tike-tike doğranan reis, Tundrada qetliam… – İLK DƏFƏ – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR

Bakılı polkovnikin qiyamı, tikə-tikə doğranan rəis, Tundrada qətliam... – İLK DƏFƏ – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR

28/09/2016

16:44

28.09.2016 / 15:43 xeber –

“Havaya 10-a yaxın təyyarə qaldırmışdılar. Bombanı hara gəldi tökürdülər. Ağcaqanad kimi qırırdılar insanları. Yüzlərlə əsgər isə yerdən hücuma keçmişdi. Hələ tankları, topları demirəm. Minlərlə məhbus öldürüldü. Bir hissəsi isə Tundraya qaça bildi. Onlar da yəqin ki qurda-quşa yem oldu. Mehdiyevi isə tutdular”.

 

Bunu Andrey Malkin xatırlayacaqdı. Həmin hadisədən 50 il sonra. 1998-ci ildə…

 

…1930-cu illərdən başlayaraq, SSRİ-nin ucqarlarında həbs düşərgələri yaradılırdı. Bu düşərgələr Həbs Düşərgələri Baş İdarəsinə (Qlavnoe Upravlenie Laqerey) tabe olduğundan elə beləcə də adlanırdı – QULAQ. Xırda cinayətkarlardan tutmuş siyasi məhbuslara qədər çoxlu sayda dustaqların yerləşdirildiyi düşərgələr Maqadandan ta Murmanska qədər hər yerdə vardı. 1930-cu ildən 1953-cü ilə qədər 14 milyona yaxın sovet vətəndaşı QULAQ-dan gəlib keçmişdi. Onların arasında minlərlə azərbaycanlı da vardı. Bir ucu Şimal Buzlu okeanına dirənən Komi Respublikası da onlarla həbs düşərgəsinin yerləşdiyi ərazilərdən biriydi. Təkcə Vorkuta ətrafında 6 belə düşərgə vardı. Bu düşərgədə cəza çəkən azərbaycanlıların sayı isə 3 mini keçirdi… Bir qədər irəli gedərək qeyd edim ki, yazının sonunda Komidə, xüsusən də Vorkutada həbs düşərgələrində cəza çəkmiş bir qrup azərbaycanlının siyahısını dərc edəcəyik. Düzdür, onların arasında rus və yəhudi millətindən olanlar da var. Amma bir həqiqət də var ki, həmin şəxslər də Azərbaycanda doğulub yaşamış və burada həbs olunmuşdular. Onların arasında siyasi məhbuslar da vardı, ağır cinayət törətmiş şəxslər də. Amma o dövrün hadisələrini qələmə almış yazıçı Oleq Volkovun “Zülmətə atılmışlar” kitabında deyildiyi kimi, onların – yəni azərbaycanlıların çoxu bir türk ziyalısıydı. “Onlar burada nədən cəza çəkdiklərinin səbəbini də düz-əməlli anlaya bilmirdilər”.

 

…Kominin Peçora rayonunun Abez stansiyası yaxınlığında yerləşən həbs düşərgəsi isə ümumiyyətlə, beynəlmiləl bir düşərgə idi. Burada cəza çəkənlər arasında kimlər yox idi? İrland kommunist Mark O'Konnel, fransızlar Roje Buye, Anri Mulen, Jan Kok, Bernar de Vrier, Jak Kostikoff, Reymon Suaya, Roje Marke, Pyer Danzas, Aleksandr Meqebroff, amerikalılar Con Nobl, Bill Marçuk, Rey Spark, ingilislər Harri Kitinq və Peter Kartrayt, italiyalı Françesko Qulemonti, Salvator Petri, hətta iki seneqallı və bir mərakeşli.

 

Müharibənin ən qanlı-qadalı illərini arxada qoymuş azərbaycanlı aviasiya polkovniki Mehdiyev isə 3 ildən çox idi ki, Abez yaxınlığındakı düşərgədə cəza çəkirdi. Polkovnik Boris (bəzi mənbələrə görə Boran) Mehdi oğlu Mehdiyevin adını yəqin ki ilk dəfədir eşidirsiniz. Elə mən də sizin kimi…

 

1948-ci il iyulun 4-də onun başçılıq etdiyi üsyan barədə də sovet tarixşünaslığı susub. Onillərlə bu hadisə barədə bircə kəlmə də yazmayıb. Hətta Aleksandr Soljenitsın belə Nobel mükafatı aldığı “Arxipelaq QULAQ” əsərində bu üsyana bir-iki cümləylə toxunmuşdu. Qısqanc yanaşmışdı, Mehdiyevin adını isə ümumiyyətlə, çəkməmişdi.

 

Amma… Amma bayaq qeyd etdiyim kimi, 48-ci ilin iyul ayının 4-də Abezdən başlamış məhbusların bu üsyanı bütün Komini bürümüşdü. Və sovet hökuməti bu üsyanı yatırmaq üçün Şimal qütbündə əməlli cəbhə açmışdı.

 

***

 

…Həmin gün məhbusların hamam günüydü. İki gün əvvəl isə barakdan 3 məhbusu çıxarıb harasa aparmışdılar. Heç kimin məhbus yoldaşının başına nə gəldiyindən xəbəri yox idi. Hamama ilk olaraq Mehdiyevin briqadir olduğu dəstə aparıldı. Elə soyunma otağına girəndə məhbusları dəhşət bürüdü. Otağın bir küncündə qanlı köynəklər və şalvarlar atılmışdı. Suşin soyadlı məhbus şalvardakı yamağa işarə vurub, bunun yoxa çıxan məhbuslardan birin olduğunu bildirdi. Məhbuslar hamamdan çıxıb onları müşayiət edənlərdən nə baş verdiyini soruşdular. Əsgərlər heç nədən xəbərləri olmadığını dedilər. Beş dəqiqə sonra isə məhbuslara düşərgədəki zabitlərdən biri yaxınlaşdı:

 

– Onlar daha yoxdurlar. Heç meyitlərini də görməyəcəksiniz. Haydı hamama!

 

Mehdiyevin zabitin yaxasından yapışmağıyla, məhbusların əsgərləri tərksilah etməyi bir oldu. Dərhal barakın qapıları açıldı. Yüzlərlə məhbus bayıra axışdı. Gözətçilərin atəşi belə məhbusları saxlaya bilmirdi. Artıq ilk itkilər də vardı. Amma məhbuslar ildırım sürətiylə əsgər kazarmasına hücum etdilər. Onlarla məhbusun əlində silah keçmişdi. İyirmiyə yaxın əsgər və zabit öldürülmüşdü. Yerdə qalanlar isə əsir götürülmüşdü. Məhbusların qarşısını saxlamaq mümkün deyildi. Onlar ancaq Mehdiyevi eşidirdilər. Mehdiyev isə azadlığa çıxmış dəstəyə ilk əmrini verdi:

 

– Bəsdir qul kimi yaşadıq, cəza çəkdik! Qardaşlar, ölsək də, azadlıqda ölək!

 

Silahlanmış məhbuslar başqa düşərgələrə də hücum edib dustaqları azadlığa buraxmaq qərarına gəlmişdilər. Mehdiyevin planına görə, ilk hücum Labıtnanqdakı düşərgəyə oldu. Qısa atışmadan sonra əsgər və zabitlər təslim oldular. Bu düşərgədəki məhbuslardan biri rəis İvançukun gözlərini çıxardı. Sonra isə İvançukun meyitini tikə-tikə etdilər. Sən demə, düşərgə rəisi bir neçə gün əvvəl buradakı məhbuslardan dördünü tikanlı məftillə döydürmüşdü. Artıq 5 min dustaqda silah vardı. Yerdə qalanlar isə dəyənəklə, metal çubuqlarla silahlanmışdılar. Labıtnanqdan sonra İqarka və Peçoradakı düşərgələrə də hücum oldu. İntadakı düşərgədən də məhbuslar azad edildikdən sonra Mehdiyevin ətrafında az qala böyük ordu yaranmışdı: 30 min məhbus azərbaycanlı polkovnikin əmrindəydi.

 

 

Üsyan barədə Moskvaya xəbər çatmışdı. Moskva Komidəki hərbi qüvvələrlə üsyanı yatıra bilməyəcəyini gözə anlayırdı. Ona görə də Komiyə xüsusi dəstələr göndərmək qərarına gəlmişdi. Həmin dəstəni gətirəcək dəmiryolu isə dustaqlar tərəfindən partladılmışdı. Avtomobil yolundan isə söhbət gedə bilməzdi. Moskvadan hərbi birləşmələrin Komiyə gec çatacağına əmin olan Mehdiyev Vorkutaya hücum edib, oradakı şaxtalarda cəhənnəm əzabı yaşayan dustaqları xilas etmək əmri verir.

 

Avqustun 7-də dəstə Vorkutaya doğru hərəkətə keçir. 80 kilometrə yaxın yolu piyada qət etmək lazım olacaqdı. Vorkutaya 40 kilometr qalmış, Çum-Seyda qəsəbəsi yaxınlığında dəstə dincəlmək qərarına gəlir. Və…

 

 …Səhər saat beşdə üsyançı məhbuslar təyyarələrdən atılan bomba səsinə oyanırlar. Mehdiyev “meşələrə dağılın” əmrini verir. Göydən isə bomba yağış kimi yağırdı. Hər tərəf meyitlə doluydu. Zarıyanların, yaralıların səsi bir-birinə qarışmışdı. İmdad diləyənlərə kömək edən yox idi. Az qala meyitləri tapdalaya-tapdalaya meşəliyə üz tuturdu məhbuslar. Meşədə isə pusqu qurulmuşdu. Dustaqların xəbəri yox idi ki, onlar hər tərəfdən mühasirədədirlər. Bu dəfə avtomat və pulemyot atəşi ilə qarşılaşdı onlar. Demək olar ki, hər ağacın dibində bir meyit vardı. Təslim olan dustaqları belə yerindəcə güllələyirdilər. Çox az adam Tundranın dərinliyinə üz tutub xilas ola bilmişdi. Üsyançılar pərən-pərən edilmişdi. Üsyanın rəhbəri Mehdiyev isə yarlı vəziyyətdə əsir götürülmüşdü.

 

Qaçan üsyançıların sonrakı taleyilə bağlı heç bir məlumat yoxdur. O cəhənnəmdən sağ çıxmış Andrey Malkinin dediyi kimi, böyük ehtimalla qurda-quşa yem olmuşdular. Təslim olub əsir düşən məhbusları isə baraklara yığıb güllələmişdilər.

 

Sonralar Saxarov Fonduna danışan keçmiş məhbus Yelena Vladimirovna Markova xatırlayacaqdı: “Bizi, yüzə yaxın qadın məhbusu kişilərin cəza çəkdiyi kazarmaya apardılar. Bu düşərgədəki məhbusların hamısını elə buradaca güllələmişdilər. Hər tərəf qan və insan beyni ilə doluydu. Və biz kazarmanı təmizləməliydik…”

 

Bəs Mehdiyev? Mehdiyevi isə ikinci dəfə məhkum etmişdilər: 25 il həbs cəzası alaraq Maqadana sürgün olunmuşdu. Onun sonrakı taleyindən də xəbər yoxdu…

 

 

***

 

 

Elə aşağıda adlarını görəcəyiniz azərbaycanlı məhbusların da çoxunun taleyindən indiyədək xəbər çıxmamışdı. Bir qisminin isə ömrünü necə başa vurduğu bəlli olsa da, yaxınlarının bu barədə məlumatsız olduqları ehtimal olunur.

 

Bu siyahıya diqqətlə baxın. Babanız, əminiz, dayınız, yaxın qohumunuzun adı ola bilər bu siyahıda:

 

 

Acayev Həbib Ramazan oğlu (1919-cu il, Bakı. Vorkutada cəza çəkib. 1 saylı şaxtada işləyib)

 

Əliyev Məhərrəm Dövlət oğlu (1920-ci il, Bakı. Ustvımlaqda cəza çəkib. Güllələnib)

 

 

Əhəd Ağarza oğlu  (1907-ci il, Bakı. Ust-Sısolsk da cəza çəkib)

 

Babuşkin Aleksandr İvanoviç  (1904-cü il, Bakı. İjemskdə cəza çəkib)

 

Bakin Aleksandr Mixayloviç  (1914-cü il, Bakı. Uxtijemlaqda məhbus həyatı yaşayıb)

 

Belodvortsev Yevgeni Konstantinoviç (1920-ci il, Bakı. Uxtijemlaqda olub)

 

Həmzəyev Heydər (1907-ci il, Bakı. Uxtada güllələnib. 1993-cü ildə bəraət alıb)

 

Gert Mixail Davıdoviç  (1914-cü il, Bakı. Uxtijemlaqda cəza çəkib)

 

Qasımov İltifat Həbibi oğlu  (1918-ci il, Bakı. Vorkutlaqda cəza çəkib)

 

Quliyev Əlibəy (1916-cı il, Bakı. Verxijemlaqda məhbus həyatı yaşayıb)

 

Məmmədov Səpfil Məmməd oğlu (1913-cü il, Bakı. Ustvımlaqda cəza çəkib)

 

Papkova Valentina Konstantinovna  (1922-ci il, Bakı. Uxtasovxozda olub. 10 il məhbus həyatı yaşayıb)

 

Məhəmməd Fətullazadə (“Ədalət” təşkilatının sədri olub. Uxtadagda güllələnib)

 

Rumyantsev Mixail Fyodoroviç (1908-ci il, Bakı. 25 il müddətinə həbsə məhkum edilib)

 

Abdullabəyov Həmdulla Ağabəy oğlu (1903-cü il, həkim. Ruhulla Axundovla birgə həbs edilib. Hüseyn Cavid və general Rokossovski ilə birgə cəza çəkib. Sonradan Komiyə sürgün edilib. Bəraət alandan sonra Bakıya qayıdıb, Tibb İnstitutunda çalışıb. 1985-ci ildə vəfat edib)

 

Xeyirov Əbdürrəhman Abdulla oğlu (1903-cü il, Bakı. Uxtijemlaqda cəza çəkib)

 

Lerker İosif İzraileviç (1886-cı il, Bakı. Vorkutada cəza çəkib)

 

Babayev Şirəli Qədeş oğlu (1897-ci il, Bakı. Vorkutada məhbus həyatı yaşayıb)

 

Mikayılzadə Əli Paşa oğlu (1888-ci il, Bakı. Vorkutada cəza çəkib)

 

Seyidmuradov Mirməhi Mirbabaş oğlu (1900-cü il, Bakı. Vorkutada məhbus həyatı yaşayıb)

Səbuhi MƏMMƏDLİ

Bakı-Sıktıvkar

+4

mənbə :
lent.az




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir











Azadliq.az - Android

Kitab sifarisi
Pulsuz Oyunlar
MARAQLI
На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2017. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti profiles ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti yellow profiles