Azadliq.az
Azərbaycan Xəbərləri













Azadliq » Xeberler» Xeber
30/01/2015

“Mercedes”deki bomba, ağıllı Dımok, qehreman Çip – REPORTAJ

“Mercedes”deki bomba, ağıllı Dımok, qehreman Çip – REPORTAJ


30.01.2015 / 13:00 xeber –

Və ya Lamanş lent.az-ın müxbirini necə xilas etdi?

Təsəvvür edin, iki daşın arasında sıxışıb qalmısınız. Nə çıxmağa yolunuz var, nə səsinizi eşidəcək adam. Ümidinizin kəsildiyi an qulağınızın dibində hənirti gəlir. Sevinməyə macal tapmamış, qarşınızda böyük bir it peyda olur. Zil qara, zəhmli bir itlə burun-burunasınız. Vahimə içinizi bürüyür. Elə mənim kimi. Udqunuram, qışqırmamaq üçün dişlərimi sıxıram. Hürdükcə, ağzının suyu çənəsindən süzülüb sol dizimin üstündən ayağıma axır.

Qaçmaq nədi, tərpənməyə belə yer yoxdu. Başımın üstündəki qaya parçasından süzülən su damcısı ürəyimin ritmini təkrarlayır: tıp, tıp, tıp…  Küncə sıxılıb nə vaxt xilas ediləcəyimi gözləyirəm. Bir neçə dəfə var gücüylə hürür it və daşların arasından, gəldiyi yerdən də aralanır.

Ardınca da digəri gəlir. Qara qıvrım tükləri var. Bu dəfə qorxmuram. Yanıma gəlib qabaq pəncələrini dizimin üstünə qoyur. Dili olsa, “qorxma, mən sənə kömək etməyə gəlmişəm” deyəcəkdi. Belinə bağlanmış ratsiyadan səs gəlir: “Bunu götür, danışanda sol tərəfindəki uzun düyməni bas. Necəsən?” “Yaxşıyam”, deyib düyməni buraxıram. Qarşı tərəf az sonra yanıma gələcəyini və məni burdan xilas edəcəyini deyir.

Beş dəqiqə sonra artıq xərəkdəyəm. Fövqəladə Hallar Nazirliyinin xilasediciləri məni sıxılıb qaldığım qaya parçalarının arasında xilas etmişdi…

 

***

Bu, Kinoloqların təlimindən bir imitasiyadır. Və mən də həmin təlimdə könüllüyəm. Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Kinoloji Mərkəzində itlərin təlim keçməsi üçün süni uçqun hazırlanıb. İri qaya parçalarından. Daşların arasından dibə endim və Lamanşın gəlib məni tapmağını gözlədim. Vahiməli itin adı Lamanş idi. Labrador cinsindən. “Təcili yardım” isə Dımok idi. Spaniel cinsi. Lamanş yerimi təyin edəndən sonra, Dımok mənə ağrıkəsici və ratsiya gətirmişdi. Təlim olduğundan xilasedicilərin işini mərkəzin kinoloqları görürdü. Əsl qəzalarda isə hadisə yerinə nazirliyin Xüsusi Riskli Xilasedici Xidmətin xilasediciləri cəlb olunur.

 

Unutmadan onu da qeyd edim ki, dünyada ilk dəfə bizimkilər xilasetmə zamanı itlərin üstünə kamera bağlayıblar. Bununla da onlar, uçqunda qalmış zərərçəkmişi görür, ərazini qiymətləndirə bilirlər. Bu metodun lisenziyası bizə aiddir. Yəni FHN-nin Kinoloji Mərkəzinə.

 

***

 

Mərkəzdə itlər 4 istiqamətdə təlim keçir: mühafizə itləri, insan axtaran, partlayıcı maddə tapan və yardım çatdıran. Dımok kimi. Biri digərinin işi görmür. Görə bilmir də. Çünki hər biri öz istiqaməti üzrə komanda alır. “Axtar” əmrini alandan sonra insanı tapdığını və yerini bildirmək üçün müvafiq siqnal (hürür) verir. Partlayıcı maddə axtaran it isə qətiyyən hürmür. Tapır və yerdə oturur. Yardım daşıyan it də hürmür. Qorxutmamaq üçün.

 

***

 

Mərkəzin Xidməti İtlərin Təlimi üzrə Şöbənin müdiri, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Orxan Məmmədov bizə kinologiya haqqında məlumatlandırır.

 

Deyir, itlərin 7-8 aylığından təlim başlayır. Özü də hamısı yox. Xüsusi cinslər. İnsanlar kimi itlər də xarakterinə görə istiqamətləndirilir. Psixikasına görə, fleqmatik olanlar xidmətə yaramır. Necə insanlar, bu növ xarakterli itlər də tənbəl olurlar. Gec reaksiya verir, ləng tərpənirlər. Bu işdə isə operativ davranılmalıdır. Dövlət əhəmiyyətli binaları mühafizə edən mühafizə itləri cəld və aqressiv olmalıdırlar. Buna görə də xolerikdirlər. İnsan axtaran itlər isə sanqvinik olurlar. Cəlddirlər. Partlayıcı maddələr axtaran itlər mühafizəçilər kimi cəld olsalar da, onlardan fərqli olaraq təmkinli və həssas, yəni melanxolik olmalıdırlar.

 

 

– İt bir metrlik diapazonda partlayıcını tapdığını oturmağı ilə bildirir. Hürə bilməz. Çünki səs detonatoru ola bilər. Hürmək, toxunmaq, tərpətmək olmaz. Tapdı, oturmağı ilə bildirir. Bu, siqnal pozasıdır. İnsan axtaran it uçqun altındakı adamı tapan kimi hürür və həmin yeri cırmaqlayır. Hər it ayrıca funksiyanı yerinə yetirir. Partlayıcı maddə üzrə təlim keçmiş it uçqun altındakı insan faktoruna reaksiya verməyəcək. Bu istiqamət üzrə çox effektiv nəticələr verən cinslər var: alman, şərq və Avropa ovçarkaları, labrador, spaniel, rassel, teryer… Belçika ovçarkaları da partlayıcılarla yaxşı işləyir.

 

İtlər hər biri 6 ay olmaqla 2 mərhələli təlim keçirlər. Birinci pillədə onlar ilkin komandaları öyrənirlər. Daha kiçik diapazonda axtarışlar edirlər. Həm də qısa müddətə. İlkin mərhələdə it zərərçəkmişi, yəni fiqurantı on dəqiqəyə tapmalıydısa, ikinci mərhələdə it həmin əraziyə yarım, bir saat sonra buraxılır. İkinci mərhələdə də itlər necə deyərlər “şlifovka” olunur.

 

 

– Axı biz hadisə yerinə həmin dəqiqə çatmırıq. 20-30 dəqiq vaxt çəkir. Uçqun altındakı insan ölübsə, molekullar parçalanır və iy zəifləyir. İtin burnu daha güclü iyləməlidir ki, bilsin dağıntılar altında insan var, ya yoxdu? Adam sağdırsa, it ürək döyüntüsündən eşidəcək. Paralel iyləyir də. Çünki dağıntı altında iti buraxan zaman tam sakitlik yaradılmalıdır. İtin işinə mane olmamaq üçün. İtin reaksiyasından, təlaşından uçqun altındakının sağ olduğunu bilmək olur.

 

Daha böyük uçqunlarda xidmətə çıxmış itlər elə olur ki, saatlarla işləməli olur. Bəzən günlərlə. Ona görə də, hər 45-50 dəqiqədən bir itlər 10 dəqiqə istirahət edir. Su verilir, konteynerdə uzadılır.   

 

 

– Heç olub ki, it ona verilən komandanı yerinə yetirməsin?

 

– Heç vaxt. Əgər kinoloq ona təlimdə öyrətmədiyi komandanı verirsə, ancaq o zaman belə hal baş verə bilər. Çünki itlər sadəcə təlimçinin öyrətdiyi komandaları yerinə yetirir. Təzə komanda üçün əlavə təlim keçmək lazımdır. İti “otur” komandası öyrədilibsə, “əyləş”, desəniz oturmayacaq. Ancaq “otur” deyilməlidir. İt insan deyil ki, dərk edə? Düzdür, bir çox insanlardan daha etibarlıdır. Bizim işimiz xilasetmə olduğundan itlərimiz sadiq olurlar. Kimliyindən asılı olmayaraq, ona kömək etməyə çalışırlar. Bayaq Lamanşın və Dımokun sizə etdikləri kimi. Sonda isə mütləq mükafatlandırma olmalıdır.

 

***                                                                                                         

Bir kinoloq iki itə təlim keçə bilər. Amma bir itlə bir kinoloq məşğul olar. Valideyn uşağını tanıyan kimi təlimçi də öz itinə bələddi.

 

İtlərin saxlanıldığı “setka”ların yanında keçirik. İnsan axtaranlar itlər “setka”nın içində var-gəl edirlər. Sevinirlərmiş. Partlayıcı maddə axtaranlar isə “setka”nın arasından burunlarını çıxarırlar. Sanki iyləmək istəyirlər. Mühafizə itlərinə isə yaxın düşmək olmur. Sanki “setka”nı yerindən çıxarıb üstümüzə cumacaqlar.

Qidalanmalarına gəlincə, əsasən quru qidalar verilir. Normasında. Nə az, nə çox. Formada olmalıdırlar çünki. Həddindən artıq arıq, yaxud kök də olmaz. Adından bəlli, xidməti itlərdilər. Onlar da bir növ burda xidmət çəkirlər. Qocalıb, “təqaüd”ə çıxana kimi.

 

– İtin bir ili insan ömrünün yeddi ilinə bərabərdir. Bir it səkkiz – on il işləsə biz şükür edərik.

 

 

Sağlamlıqlarına isə mərkəzin baytarları cavabdehdir. Onlar hər gün itlərə baş çəkir, müayinələrdən keçirir, peyvəndlərini edir. Xəstə it xidmətə çıxmır, ta ki sağalana qədər. İnsan kimi…

 

***

 

Xilasetmə zamanı onlar da yaralana bilir, ağır zədələr alırlar. Türkiyədəki baş vermiş sonuncu zəlzələnin qəhrəmanı Çip axtarış zamanı pəncəsindən ağır zədə almışdı. Əməliyyat növbətçi hissənin rəisi, kapitan Elnur Qarayev danışır ki, türkiyəli həkimlər Çipə yaralı insanlardan da çox diqqət göstəriblər. Axı o, “həmkarları” Maks, Pit, Lamanş və Layma ilə birgə uçqun altında qalmış 25-ə yaxın yaralını xilas etmiş, 30-a yaxın cəsədin yerini tapmışdılar. Və Çip bundan sonra da neçə-neçə insan həyatı xilas edəcəkdi. Deyilənə görə, hətta sarğılardan da sonra Çip yerində dinc dayanmırmış, dağıntıları olan əraziyə getmək istəyirmiş.

 

 

Volf, Maks, Dımok, Pit, Lamanş, Misnik, Layma, Çip, Kiara, Pirat, Ulf, Rem… Maraqlı adları (ləqəbləri) var. Hər birinin adını öz kinoloqu qoyub. Ta doğulan gündən. Bizimkilər onları almamışdan. Gələndə pasportlarında adları olur. Pasport demişkən, sən demə bu itlər xarici pasportları belə varmış. İtlərin də adlar kitabı var. Siyahıda hardasa minə yaxın ad var. Yeni doğulmuşlar üçün də adlar oradan seçilir.

 

– İtlərin erkək və ya dişi olmasında fərq var?

 

– Əslində fərqi yoxdur. Amma dişilər təlimə daha tez uyğunlaşır. Şərti reflekslər tez yaranır, gec itir.

Ulf alman ovçarkasıdı. Mühafizə itidir. Növbəti təlimi Ulfla edirik. Təlimçisi İsgəndər Qasımovdur. “Fas” komandası alan kimi təhlükəli şəxsin üstünə cumur. Silah səsi gəlir. Lakin Ulf geri çəkilmir. Çənəsini quldurun qolunda daha da bərkidir. İsgəndər “aus” komandası verənə qədər də buraxmır. “Aus” almanca burax deməkdir.

Biz söhbətləşərkən Şerri növbəti təlimi yerinə yetirmək üçün hazırlaşır. Sonuncu təlim partlayıcı qurğunun tapılması olacaq. Partlayıcı maddəni imitasiya etmək üçün istehkam briqadası ərazidə köhnə ağ “Mercedes”in “kapot”unun altında sol küncə trotil yerləşdirilir. Və Şerri əraziyə buraxılır. Yanından ötdüyü maşınlarda partlayıcı maddənin olmadığından əmindir. 1, 2, 3… və ağ “Mercedes”in qarşısında dayanır və maşının başına fırlanır. Təlimçisi Adil Məmmədov deyir ki, hava küləkli olduğundan iyi dağıdır. Üstəlik də, bu əsl partlayıcı olmadığından iyi də zəifdir. Şerri trotilin yerini dəqiqləşdirməyincə əyləşməyəcək. Budur, Şerri maşının sol küncündə dayanır, burnunu daha da yaxınlaşdırır, yanını yerə qoyur və Adili gözləyir. Adil sağ əlini yuxarı qaldırana qədər də yerdə oturur, qalxır. Bu da o deməkdir ki, Şerri azaddır, komandanı uğurla yerinə yetirib və mükafatlanacaq. Mükafat isə daim dəyişilməzdir. Balaca sarı rezin top…

 

Mənbə : Lent.az















На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.

Copyright © 2019. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - azadliq musavat manat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler xəbərlər azadliq qezeti azadliq qəzeti oyunlar oyun oyna oyunlar ən son xəbər, son xeberler, son xeber, xeber, azerbaycan xeberleri,azadliq qazeti