Azadliq.az
Chrome
Azərbaycan Xəbərləri













Azadliq » Xeberler» Xeber
08/07/2019

Seki xanlari sirlerini qadinlardan qorumaq ucun unikal vasite fikirlesibler

Şəki xanları sirlərini qadınlardan qorumaq üçün unikal vasitə fikirləşiblər



Dünyanın mədəni irsi – Şəki Xan Sarayı və onun haqqında bilmədiyimiz gerçəklər… Ötən gün Bakıda UNESCO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 43-cü sessiyasında Azərbaycanın “Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi” UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib.
Elə bu əlamətdar hadisə haqda məlumatı alandan dərhal sonra Azərbaycanın dadlı-duzlu ləhcəsi ilə seçilən Şəki şəhərinə olan səfərimizi Şəki Xan Sarayında yekunlaşdırıb üzü Bakıya istiqamətlənmişdik.
Ölkənin ən qədim, dilbər guşələrindən biri olan Şəki öz füsunkar təbiəti ilə yanaşı, yerli sakinlərin dilli-dilavərliyi, əsrlərdən bəri özündə qoruyub saxladığı adət-ənənələri, sirli tarixi ilə də hər kəsi özünə cəlb edir.
©
Official website of President of Azerbaijan Republic Beynəlxalq qurumdan Azərbaycan üçün möhtəşəm qərar
Çay daşları ilə döşənən Şəki küçələrində addımladıqca, başmaqçıdan tutmuş papaqçıyadək qədim sənətlərin bugünkü varisləri olan ustalarla qarşılaşırıq. Şəkidəki son dayanacağımız isə turistlərin ən çox üz tutduqları Şəki Xan Sarayıdır. Burada əsrlərin yadigarı olan bu binanın tarixi haqda maraqlı məlumatlar əldə edirik. XVIII əsrdə fars stilində inşa edilmiş saray binası şəhərin şimal-şərq hissəsində, qala divarları ilə əhatə olunmuş ərazidə yerləşir. 30 metr uzunluğa malik olan ikimərtəbəli saray 300 m2 sahəyə malikdir, 6 otaq, 4 dəhliz və iki güzgülü eyvandan ibarətdir. Macar kartoqraf və coğrafiyaçısı Şandor Rado qeyd edib ki, saray 1760-cı ildə Hüseyn xan tərəfindən inşa etdirilmiş, qısa müddət sonra isə burada yenidənqurma işləri aparılmışdır. Bədii Ensiklopediyada isə sarayın inşa tarixi 1791-92-ci illər kimi göstərilir. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında sarayın XVIII əsrin 60-cı illərində Hüseyn xan Müştaqın sifarişi ilə inşa edildiyi göstərilir.
Şəki Xan Sarayının bələdçisinin sözlərinə görə, bu tikilidə sementdən, yapışqandan, mismardan istifadə edilməyib. Sarayın tikintisində yalnız daş, kərpic, kül, yumurta ağı, ahəng və gəcdən, bəzədilməsində isə təbii rənglərdən istifadə edilib.
İlk daxil olduğumuz otaq xanın divanxanasıdır. Bələdçi deyir ki, o dövrdə qərarlar yalnız bu otaqda qəbul olunarmış: “O zamanlar insanlar yerdə otururmuş. Buna görə də otaqların küncündə oturmaq üçün istifadə edilən döşəklərin və digər yüklərin yığılması məqsədilə kiçik hücrələr ayrılırmış. Divanxananın küncündə olan kiçik hücrə də məhz bu məqsədlə istifadə edilib”.

©
Sputnik / Nigar Maharram. Şəki Xan sarayı
Turistlərə otaqların boyası, bəzədilməsi haqda məlumat verən bələdçi, divarlarda yağlı deyil, yalnız təbii boyalardan istifadə edildiyini diqqətə çatdırır: “Divarda əks olunan bütün rəsmlər əl işləridir. Bu rəsmlərdəki rənglərin əldə olunmasında isə otlardan və çiçəklərdən, yumurtanın sarısından, qızıl suyu və sirkədən istifadə olunub”.
Bələdçi deyir ki, saraydakı naxışlı və rəngli şüşələrdən ibarət pəncərələrin yığılmasında yapışqan və mıxdan istifadə edilməyib. O, divanxananın tavanı haqda da maraqlı məlumatları da açıqlayır: “Hazırda olduğumuz otağın tavanı 5 min 524 ədəd taxta parçadan ibarətdir. Bu tikilinin dünyada heç bir analoqu yoxdur. O zamanlar da belə düşünürdülər ki, güzgü böyük əksetdirmə gücünə sahibdir. Bu səbəbdən də otağın yuxarısındakı güzgüdən ətrafın işıqlandırılması məqsədilə istifadə edirmişlər. Yəni kənarlardakı dəmir halqalardan lampa asılar və güzgü vasitəsilə otaq işığa qərq olarmış”.
©
Photo: PanoramioDünya arenasına çıxan Şəki ilə bağlı möhtəşəm plan – Eksklüziv
Saraydakı taxçalardan isə mebel əvəzi istifadə olunurmış. Şəki Xan Sarayının sehrli-sirli otaqlarından biri isə dəftərxana olub. Divanxanada çıxan qərarlar bu otaqdakı rəsmi sənədlərdə əskini taparmış. Burada rəsmi qərarlarla yanaşı müxtəlif dəftərlər, kitablar da qorunub saxlanılırmış. Bələdçi otağın quruluşu barədə də məlumat verir: “Tüstü baca vasitəsilə dama qalxırmış. Bacanın digər funksiyası isə çıraq yanmadığı zaman otağı havalandırmaq idi”. Məlumata görə, bu otağın tavanı digər otaqların tavanından 50-60 santimetr aşağıdır.
Dəftərxana adlanan otaqda isə mirzələr əyləşər və müxtəlif dövlət sirlərini müzakirə edərmiş. Bələdçi deyir ki, digərlərindən fərqli olaraq, bu otağın divarlarının rəsmsiz olmasına səbəb yazı yazan şəxslərin diqqətini yayındırmamaq olub.
Bələdçinin danışdıqları onu deməyə əsas verir ki, o dövrdə də kişilər qadınlara sirr etibar etməyiblər: “İkinci mərtəbədə saraydakı xanımlar üçün ayrılan otaq yerləşir. Dəftərxanada müzakirə olunan dövlət sirlərinin xanımların qulağına çatmaması üçün mərtəbələrin arası torpaq qatı ilə doldurulub”.
Saraydakı pilləkənlərin ölçüsü isə 30-35 santimetrdir. Əvvəllər sarayın birinci və ikinci mərtəbəsinə giriş ayrı olub, bu mərtəbələr arasında heç bir əlaqə olmayıb. Buna səbəb isə müsəlmanların adəti ilə əlaqələndirilir. Yəni o dövrdə də qadınlarla kişilər bir yerdə əyləşməz, pilləkənləri çıxıb-düşərkən üz-üzə gəlməzdilər. Lakin 1967-ci ildə pilləkənin quruluşuna dəyişiklik edilib. Beləcə, birinci mərtəbədən ikinci mərtəbəyə keçid mümkün olub.
Bələdçi deyir ki, sarayın qonaq otağında mötəbər şəxslər qəbul olunarmış. Bu otağın xalısı isə hazırda Sankt-Peterburqda yerləşən məşhur “Ermitaj Muzeyi”ndə saxlanılır.
Xanın qonaq otağındakı divarlarda müxtəlif döyüş səhnələri əksini tapıb:
“Bu sarayı inşa etdirən Şəki xanı Hüseyn xan burada Müştaq təxəllüsü ilə müxtəlif şeirlər yazarmış. O eyni zamanda Molla Pənah Vaqif və Molla Pənah Vidadi ilə dost olub. Müxtəlif vaxtlarda xan bu otaqda şeir məclisləri qurarmış. Bu otaqdakı divarlarda 18-ci əsrədək mövcud olan müxtəlif dövlət və millətlərin simvollarını görmək mümkündür”.
Naxışlara diqqətlə baxdıqda isə onların üzərində binanın memarı usta Abbasla, bərpaçı rəssam Qarabağlı Qənbərin adlarının həkk olunduğunu görmək mümkündür. Məlumata görə, tikintisi iki ilə başa gələn binanın dekorasiyasının tamamlanmasına 8 il vaxt sərf olunub. Bu isə o deməkdir ki, bina ümumilikdə 10 ilə tikilib başa çatdırılıb. Bələdçi Xan Sarayında aparılan bərpa işlərindən də danışıb:
“Bina 6 dəfə bərpa edilib. Son bərpa işləri isə 2002-ci ildə başa çatıb. Ona görə bu binanın 85 faizi orijinal, 15 faizi isə bərpa olunmuş hissədən ibarətdir. Bərpa olunan hissələrə döşəmə, dam örtüyü, bəzi şəbəkə və rəsmlərdə olan restavrasiya işləri aiddir. Şəbəkələrdə olan tünd göy rəngli şüşələr bərpa olunan hissələrdir. Orijinal şüşələrin qalınlığı 1 millimetr, bərpa olunan şüşələrin qalınlığı isə 3 millimetrdir. Pəncərələr isə müasir jalüz funksiyasını yerinə yetirir, yəni siyirmə vasitəsilə yuxarı və aşağı istiqamətlənir”.
Saraydakı buta təsvirləri isə simvolik məna kəsb edir. Bu o deməkdir ki, Şəki qədim zamanlardan bəri ipəkçilik şəhəri kimi tanınıb. Butanın digər simvolik mənası isə insanın həm əvvəlinin, həm də sonunun buta şəklində olmasına işarədir. Yəni insan dünyaya gəlməzdən öncə ana bətnində buta formasında olur. Eyni zamanda da, dünyadan köçəndə də insanları buta formasında dəfn edirlər. Bələdçinin dediyinə görə, bu gün Şəkinin kəndlərinin birində yeraltı labirintdə qəbirlər var. Onlar da buta formasındadır.

©
Sputnik / Shahperi Abbasova Tariximizi yaşadan muzey suda “üzür”, həm də səlahiyyətli qurumun müşahidəsi altında
Xanın şəxsi otağındakı müxtəlif rəsmlər özündə müəyyən sirlər, mənalar ehtiva edir. Məsələn, buradakı nar ağacı cənnətin rəmzi olaraq bütövlük və birliyi özündə təcəssüm etdirir. Xanların başındakı tacı özündə ehtiva edən nar rəsmləri sarayın divarlarında həkk edilib. Söhbət əsnasında bələdçidən başqa maraqlı bir məlumat da alırıq. Sən demə, əgər narın tacındakı çıxıntıların cəmindən tək rəqəm alınarsa, bu o deməkdir ki, onun içindəki dənələrin sayı da təkdir. Əksinə olarsa, bu zaman narın içindəki dənələrin sayı həmişə cüt olacaq. Narın içindəki dənələr isə pərdələr vasitəsilə ayrılır. Buradakı pərdələr ailə mənasını daşıyır. Yəni dövlət dağılarsa, ailələr də dağılar”.
Bundan başqa, divarlardakı aslanla əjdahının mübarizəsi “iki qoçun başı bir qazanda qaynamaz” məsələni xatırladır. Aslanın keçini parçalaması səhnəsinin əksi isə güclünün zəif üzərindəki qələbəsini göstərir. Divarlarda əksini tapan 8 guşəli ulduz cənnətin 8 qapısının olmasına işarədir. Bundan başqa, divarlarda əks olunan rəsmlərdən müxtəlif deyimləri oxumaq mümkündür: “Hər gözəlin bir eybi var”, “Pul, var-dövlət gəldi gedərdir” və s.
Qeyd edək ki, artıq UNESCO-nun mədəni irsi hesab edilən bu sarayın uzunluğu 32, eni 8, hündürlüyü isə 10 metrdir. Divarlarının qalınlığı 1 metr 10 santimetrdir. Qəribə olan isə bu tarixi binanın bünövrəsinin olmamasıdır.

©
Sputnik / Nigar Maharram. Şəkidə Xan Çinar
Saray kimi onun həyətindəki qoşa çinar da tarixiliyini qoruyub saxlayır. Məlumata görə, həyətdəki qoşa xan çinar ağaclarının 489 yaşı var. Bu isə o deməkdir ki, həmin ağaclar bu günədək keşiyini çəkdikləri tarixi binadan 232 il daha yaşlıdır. Bu ağaclar illərdir tarixi binaya baş çəkən turistləri günəşdən, sarayı isə küləkdən, yağış və qardan qoruyur…
2019-07-08T20:15 xeber – /strong
mənbə :
Sputnik















На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2021. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - sozun izahi antonimi adinin menasi antonimi ereb ve fars sozleri free translate sitemap free translate sitemap nedir