Azadliq.az
Chrome
Azərbaycan Xəbərləri













Azadliq » Xeberler» Xeber
30/12/2020

Qarabag yukunu ciyninden atan Xudaferin: O tayin, bu tayin hesret korpusu – REPORTAJ

Qarabağ yükünü çiynindən atan Xudafərin: O tayın, bu tayın həsrət körpüsü - REPORTAJ



15:17 xeber –

Əvvəlki yazı

 

APA-nın əməkdaşları Azərbaycan Ordusunun Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında işğaldan azad etdiyi ərazilərə səfər edib. Əməkdaşlarımız həmin ərazilərindən “Zəfərin izi ilə” layihəsində silsilə reportajlar hazırlayıb. Bu silsilədən növbəti reportajı təqdim edirik:

Xudafərin yollarında

Araz gəlir daşınnan,

Suyu qalxır başınnan.

Əzəli dumduruydu,

Bulandı göz yaşınnan.

Arazın o tayı ilə bu tayını birləşdirən, əsrlər əvvəl hərbi və ticarət məqsədləri ilə tikilən Xudafərin körpüləri son 200 ildə bizim üçün tarixi abidədən ziyadə mənəvi missiya daşıyıcısına çevrilib.

Arazın ikiyə ayırdığı xalqın – qardaşların-bacıların, ataların-oğulların, anaların-balaların – könüllərini birləşdirən mənəvi tel olub Xudafərin.

Hər dəfə o körpülərə baxanda bu taydakılar o tayı, o taydakılar bu tayı deyib ağlayıb. Azərbaycanlı o körpülərdə xalqın ağrısını, əzabını görüb. Əsrlər boyu parçalana-parçalana kiçilmiş ölkənin Araz boyda yarası üzərində məlhəm olub Xudafərin.

Xalqımızın çəkdiyi ağrıların, yaşadığı məhrumiyyətlərin simvolu olub Xudafərin.

***

Tarixin min bir tufanını, fırtınasını görən, neçə-neçə hökmdarların, sərdarların, padşahların istilalarına şahidlik edən Xudafərin son 27 ildə yeni bir yükü də öz çiyinlərinə götürmüşdü. Yeni bir dərd də asılıb qalmışdı boynundan – Qarabağ dərdi.

Son 27 ildə hər dəfə Xudafərin deyəndə, təkcə o tayı, güneyimizi xatırlamırdıq, həm də Qarabağı xatırlayırdıq, işğal altındakı torpaqları düşünürdük. Yeri gələndə, düşmən əlində girova çevrilmiş bu tarixi abidənin də halına acıyırdıq.

Nəhayət 27 illik nisgilimiz, sarsıntımız da bitdi.

27 illik dərd, azar çıxdı canımızdan.

Rəşadətli ordumuz Xudafərinə Azərbaycan bayrağını sancdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev isə Birinci xanım Mehriban Əliyeva ilə birgə işğaldan azad edilmiş torpaqlara başlanan silsilə səfərlərinin əvvəlində Xudafərini ziyarət etdi. Körpünün üstündə Azərbaycan bayrağını qaldırdı, Arazın narahat sularında yuyundu, Qarabağ müjdəsi ilə salamladı Xan Arazı, gözaydınlığı verdi Xudafərinə.

Xudafərinin “çiyinlərindən” bir yük də belə götürülmüş oldu, bir ağrısı da beləcə azalmış oldu.

***

O taydan gələn alqış sədaları

Azərbaycan Ordusunun qazandığı bu uca zəfəri addımbaddım izləyən çəkiliş qrupumuzun yolu indi də Xudafərin körpülərinədir. 

Soltanlı kəndinə qədər yolda bizi ermənilərin saldıqları nar, üzüm bağları müşayiət eləyib. Sonra isə Soltanlı kəndinin girişindəki Böyük Vətən müharibəsi abidəsinin indiki acınacaqlı durumunu lentə köçürüb, quru divarları qalmış evlərin tuşu ilə Xudafərinə üz tutmuşuq.

Sağımız məhv edilmiş kəndlər, solumuz Xan Araz. Arazın qırağında isə Vətən sərhədlərini qoruyan məğrur sərhədçilərimiz.

Daha Arazın suları bu düzlərdən-dağlardan keçəndə düşmən əsgərlərini görüb qəzəbdən bulanmayacaq, əl edib salamlayacaq bizim əsgərləri. Gümüşü suları daha gur axacaq, sahillərini bəzəyən qamışlar daha şən oxuyacaq nəğmələrini, quşları sevincdən daha gen açacaq qanadlarını, göy üzünü qucaqlayırmış kimi…

Arazın bu tayı dağılmış, viran qalmış kəndlərdirsə, o tayı bizdən nigaran, nisgilli soydaşlarımızın yurdudur. Bu 27 ildə onlar da bizim kimi narahat olublar. Arazın bu tayında hər dəfə qardaşlarını yox, düşmən əsgərlərini gördükdə ürəklərindəki ağrı qövr edib daha dərindən sızıldayıb. Onun üçün indi o taydan keçən maşınlar bu tayda bizi görəndə siqnal verib uşaq kimi sevinirlər. Çayın sahilinə balıq tutmağa, dincəlməyə gələn soydaşlarımız əl sallayıb bu taydakı qardaşlarını haraylayırlar. “Yaşasın”, “Gözümüz aydın”, “Qarabağ Azərbaycandır”, “Allah şəhidlərimizi rəhmət eləsin” nidaları Arazın sularına qarışır. Sevincimizin həddi-hüdudu yoxdur. Daha ziyadə danışa bilmirik. Amma sözsüz də oxuyur qardaş qardaşın qəlbini.

Bu alqışlar həm də nəhayət Qarabağı işğaldan azad etdiyimiz üçündür. Daha güneyli soydaşlarımız o taydan baxanda burada düşmən əsgərlərini, dağılmış evləri, ocağı sönmüş yurdları görməyəcəklər.

Bir-birimizlə olan bu bağ, bu sevgi Arazla uzanıb Xudafərində düyünlənir, Xudafərində bəndlənir. Bu baxımdan Xudafərin həm də güneyin quzeyə, quzeyin güneyə sevgisinin, məhəbbətinin möhürüdür.

…beləcə qarışıq hisslərin burulğanında, bir vaxtlar Naxçıvana gedən qatar yolunun üstü ilə, Arazın gümüşü suları ilə danışa-danışa gəlib çıxırıq Xudafərinə.

Bu da Xudafərin körpüsü…

Körpünün üstündə məğrur-məğrur dalğalanan Azərbaycan bayrağı.

Ana-bala kimi sığınıblar bir-birlərinə.

Tarixlərə meydan oxuyan məğrur duruşu ilə qarşılayır bizi Xudafərin. Daşı ilə, otu ilə, Arazın şaqraq axan suları ilə salamlayır bizi.

Kəbə evini ziyarət edirmiş ki, sağını-solunu dolanırıq, müqəddəs daşlarını sığalladıqca təpər tapırıq, zəm-zəm sularına toxunduqca təzələnirik. Əlimizi göylərə açıb bizi bu günlərə qovuşduran Tanrıya şükür edirik.

***

Elə bilirəm, bu məqamda Xudafərin körpülərinin tarixinə də nəzər yetirmək yerinə düşər. Görək qəlbimizdəki yeri ilə bahəm tarixdəki əhəmiyyəti nədir Xudafərinin?

AMEA Elm Tarixi İnstitutunun əməkdaşı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Bayram Quliyev Xudafərin körpülərinin Araz çayının iki sahilini birləşdirmək üçün inşa olunduğunu söyləyir: “Körpülərdən biri haqqında (dəqiq demək çətindir ikisindən hansı) Hamdullah Mustoufi Qəzvini “Nüzhətül-qülub” adlı əsərində yazır ki, bu körpü təxminən 639-cu ildə Birinci Rəşidi Xəlifəsi Hz. Əbubəkr bin Abdullah tərəfindən tikdirilib. Lakin ərəb ordusunun bu dönəmdə yenicə Azərbaycana daxil olduğunu nəzərə alaraq bu fikrin doğru olduğuna inanmaq çətindir. Orta əsr tarixçiləri şəxsləri və abidələri İslam böyüklərinə bağlamağı üstün tuturdular. Ümumiyyətlə, ərəb memarlığında körpü tikmə ənənəsi o qədər də geniş yayılmayıb. Körpü və qala tikmə ənənəsi ən çox Səlcuqlu memarlığında özünü büruzə verir ki, Xudafərin körpülərinin memarlıq üslubu Türk-Oğuz memarlığına olduqca yaxındır. Körpülərin aşırımlarının özülü təbii özül, yəni qayalıq üzərində qurulub. Bu da körpülərin indiyə qədər dayanıqlı qalmasına səbəb olub. Körpülərin inşası zamanı yumurta sarısından istifadə olunması haqqında söyləntilər də mövcuddur. Orta əsr memarlığında bu üsuldan istifadə olması hallarına rast gəlinir. Körpülər bişmiş kərpic və çay daşlarından istifadə olunaraq inşa olunub. On beş aşırımlı körpünün uzunluğu 200 metrdir. On bir aşırımlı körpü isə Elxanilər zamanında inşa olunub. Bu körpünün sadəcə üç aşırımı salamat olaraq dövrümüzə gəlib çatıb. Körpünün digər aşırımları Azərbaycan Sovetlər Birliyi tərəfindən işğal olunandan sonra dağıdılıb. Uzunluğu 130 metrdir. Xudafərin kəndində yerləşən bu körpülər şimallı və cənublu vahid Azərbaycanın ayrılıq simvoludur”.

Zəruri qeyd: Artıq Mədəniyyət Nazirliyi Xudafərin körpüləri haqqında ilkin sənədləri hazırlayaraq UNESCO-ya təqdim edib. Gələcək illərdə Xudafərin körpülərinin UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına salınması üçün bütün gərəkli addımlar atılacaq. Və bu min illik tarixi abidə dünya da öz lazımi dəyərini almış olacaq.

Qasımlı bulağının suyu

Bu yerlərdə, körpülərin qonşuluğunda bir Xudafərin kəndi də vardı. Qatarlar yanından keçib Naxçıvana gedərdi. Qarabağın işğal olunmuş bütün şəhərləri, qəsəbələri, kəndləri kimi indi bu kənd də tar-mar edilib. Evləri yıxılıb, bağları-bağçaları məhv edilib, bulaqları qurudulub.

İndi bu dağılmış kəndin evləri də Xudafərinə qoşularaq tarixin bir parçasına çevrilib.

Kənddə bir Qasımlı bulağı da olub ki, işğal illərində suyu quruyubmuş, daha doğrusu, ermənilər dağıdıbmış. Sərhədçiləriniz Xudafərində mənzil tutandan sonra Qasımlı bulağı yenidən şırıltıyla axmağa başlayıb. Bunları bizə Xudafərində vətəni qoruyan sərhədçilərimiz deyirlər. Hələ üstəlik Qasımlı bulağının suyundan dəmlənmiş çaya da qonaq edirlər.

***

Xudafərində işimizi yekunlaşdırıb geri qayıdırıq. Düşmən işğalından azad edilmiş daha neçə abidələr intizarla yolumuzu gözləyir…

Görüşənədək deyirik, Xudafərin.

Biz getmirik. Sənə doğru gəlirik. 200 ildir gəldiyimiz kimi.

Foto – İlkin Nəbiyev © APA GROUP

Mirmehdi Ağaoğlu

 


mənbə :
www.ona.az















На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2021. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - sozun izahi antonimi adinin menasi antonimi ereb ve fars sozleri free translate sitemap free translate sitemap nedir