Azadliq.az
Azərbaycan Xəbərləri













Azadliq » Xeberler» Xeber
17/11/2021

Cip bohrani niye yaranib ve ondan kimler qazanir?

Çip böhranı niyə yaranıb və ondan kimlər qazanır?



xeber –

Kompüterin siçanına, smartfon və ya planşetin ekranına tıklanayan zaman, klaviaturada yazanda biz öz komandalarımıza ani reaksiya gözləyirik. Bir çox hallarda bunu yarımkeçiricilər və ya çiplər təmin edir. Onlar müasir elektronikanın beyni sayılır və həm əsas həm də genişləndirilmiş funksiyalara cavabdehdir. Belə bir vacib elementin qlobal tədarük zəncirində problemlərin və ya onun defisitinin hansı fəsadlar tördəcəyini təsəvvür etmək çətin olsa da bu günümüzün reallığına çevrilib. Dünya iqtisadiyyatı dərin çip böhranı içindədir və hər keçən gün onun mənfi təsirlərini daha aşkar şəkildə hiss etməkdədir.

Böhranın kökü hələ 2019-cu ilə dayanır. Çinin yüksək texnoloji şirkətləri “Huawei”, “ZTE” və digərlərinə qarşı ABŞ tərəfindən sanksiyaların tətbiq olunması onları məhsul istehsalı üçün müəyyən ehtiyat yaratmaq üçün çiplərin alışını əhəmiyyətli dərcədə artırmağa sövq etdi. Onların rəqibləri də bazarda yaranmış boşluğu doldurmaq məqsədilə daha çox məhsul istehsal etmək üçün eyni addımı atdılar. Koronavirus pandemiyası tələb və təklif arasındakı disbalansı dərinləşdirdi.

Dünya üzrə çoxsaylı insanlar sosial təcridlə bağlı evdən işləməli oldular. Bu isə şəxsi kompüter, noutbuk, planşet kimi elektronika məhsullarına və rabitə vasitlərinə tələbatı kəskin artırdı. 2021-ci il ərzində isə baş verən bir sıra fors-major hadisələr böhranın daha kəskin xarakterl almasına səbəb oldu. Belə ki, fevralda Texasda ekstremal soyuq hava şəraitinə görə elektrik enerjisinin verilişdə problemlər yarandı. Bundan dolayı dünyanın ən iri yarımkeçirici istehsalçılarından olan “Samsung” və avtomobil sənayesi üçün çip istehsal edən Niderlandın “NXP Semiconductors NV” şirkəti istehsallı dayandırmalı oldu.

Martın 19-da dünya üzrə avtomobillər üçün mikrosxemlərin ikinci ən iri istehsalçısı olan “Renesas Electronics”in Yaponiyadakı zavodlarından birində yanğın nəticəsində mikrosxem istehsal edən 23 avadanlıq sıradan çıxdı. Yanğından dərhal sonra şirkət istehsalın bərpasına bir neçə ayın gərəkli olacağını deyərək, müştəriləri çip çatışmazlığının ola biləcəyinə dair xəbərdar etdi. Payına qlobal çip istehsalının yarıdan çoxu düşən Tayvanda son 50 ildə ən güclü quraqlıq qeydə alındı. Yarımkeçirici istehsalında istifadə olunan metalın təmizlənməsi üçün su vacibdir.

Çip sektorunun lideri Tayvanın “Taiwan Semiconductor Manufacturing Company” (TSMC) şirkətinə fəaliyyət göstərmək üçün gündəlik 156 min ton su gərəklidir. Defisit çiplərin qiymətinin artması ilə müşahidə edildi. Qiymətin artmasını şərtləndirən daha bir faktor Çində elektik enerjisinin verilişi ilə əlaqədar məhdudiyyətlərə görə bu ilin sentyabrından dekabra kimi silisium istehsalının 90 % azaldılması oldu. Belə ki, yüksək saflaşdırılmış metal silisium yarımkeçirici sənayesində istifadə olunan əsas materialdır. Ötən dövr ərzində bu metal 300 % bahalaşıb.

Ən böyük zərbəni avtomobil sənaye aldı

Məhdud təkilf şəraitində mikroçip istehsal edən şirkətlər məhsulları ilkin olaraq kimin alacağına dair seçim etməli idilər. Avtomobil sənayesi böhrandan əvvəl qiyməti 10 ABŞ dollarından çox olmayan çiplər sifariş edir. Kompüter, smartfon istehsalçıları, telekommunikasiya şirkətləri isə adətən istehsal rentabelliyi daha yüksək və qəliz olan bahalı çiplər sifariş edirlər. Buna görə seçim məhz sonuncuların xeyrinə edildi. Bu isə avtomobil istehsalı sənayesini çətin vəziyyətə saldı. Böhran demək olar ki, bütün aparıcı avtomobil istehsalçılarına təsir edib. Onlar ucuz lakin tapılmayan mikrosxemləri ala bilmədiklərinə görə istehsal həcmlərini azaldmaq məcburiyyətində qalırlar. Avtomobil sənayesinin lideri “Volkswagen”in problemləri hələ fevralda başladı. İstehsal demək olar ki, hər ay ya dayandırılıdı ya da məhdudlaşdırılırdı. Şirkətin avtomobil istehsalı 2021-ci ilin nəticələrinə görə 6,2 % azalacaq. Dünyanın ikinci ən iri avtomobil istehsalçısı “Toyota” uzun müddət yarımkeçiricilərin mənfi təsirlərindən qorunmağı bacardı. Buna şirkətdə mövcud olan defisitin mümkün təhlükələrini izləməyə imkan verən qəliz monitorinq sistemi sayəsində nail olundu. Kifayət qədər iri mikrosxem ehtiyyatı yaradılsa da ilin sonuna kimi yetərli olmadı. Artıq sentyabrda istehsal plana nisbətən 40 % azaldı. Keçən ayda da analoji vəziyyət müşahidə edildi. Noyabr üçün istehsal üzrə proqnoz 15 % azaldıldı. İlin nəticələrinə görə isə 300 min daha az avtomobil istehsal ediləcək.

Avropanın ən iri avtomobil istehsalçılarından biri “Renault” bu il 500 min daha az avtomobil istehsal edəcəyini gözləyir. Şirkət cəmi bir ay əvvəl bu göstəricinin 220 min ədəd olacağını proqnozlaşdırırdı. “General Motors” istehsal həcmini 86 min ədəd, “Stellantis” – 600 min ədəd, “Ford” – 700 min ədəd azaldacaq. “AlixPartners” konsaltinq şirkətinin proqnozuna görə bu il avtomobil istehsalı 7,7 milyon ədəd azalacaq. Avtomobil sənayesinin bununla əlaqədar olaraq itkiləri 210 milyard ABŞ dolları olacaq. Qlobal istehsal itikiləri yeni avtomobillərin satışlarına da təsir edib. Bu ilin sentyabr ayında dünyada 6,299 milyon ədəd yeni avtomobil satılıb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 20,3 % azdır. Ən iri avtomobil bazarı olan Çində sentyabrda satışlar 16,5 %, Qərbi Avropada – 24,2 %, Şərqi Avropada – 20,9 %, ABŞ-da – 25,1 %, Cənubi Amerikada – 26,1 % azalıb. Nəticədə bu ilin üçüncü rübündə bir il əvvəlki göstəricilərlə müqayisədə “General Motors”un mənfəəti 40 %, “Ford”un – 23 %, “Volkswagen”in – 4 % azalıb.

Texnologiya şirkətləri böhrana daha yaxşı adaptasiya oluna bildilər

Böhran texnoloji şirkətlərdən də yan keçməyib. Dünya üzrə ən iri çip sifarişçisi olan “Apple” da tədarük zəncirindəki fasilələrdən əziyyət çəkir. Bu problem şirkətə 6 milyard ABŞ dollarına başa gəlib. Çatışmazlıq özünü modem və gərginlik sabitləşdiricisi kimi köhnə texnoloji proseslə istehsal olunan çiplərin “Foxconn” şirkətinin yığım konveyerlərinə tədarükündə özünü göstərir. Belə ki, şirkət “Apple Silicon” kimi aparıcı mikrosxemlərin əldə olunması ilə bağlı heç bir problem yaşamır.

Yəni texnoloji şirkətləri avtomobil sənayesi qarşısındakı üstünlüyü daha geniş manevr imkanlarını olmasıdır. Onlar ucuz çip çatışmazlığı hiss etdikdə, daha baha hissələr alaraq bahalı cihazlar istehsal etməyə başlayırlar. Avtomobil sənayesi isə inadla daha müasir mikrosxemlərə keçməkdən imtina edərək qlobal defisit şəraitində istehsalı mövcud qiymətlərlə sərfəli olmayan 45 və hətta 90 nanometrlik ucuz çiplər şifariş etməyə davam edir. Yəni baha çip almaq yerinə sifarişləri daha çox gözləməyə üstünlük verilir. Nəticədə orta gözləmə müddəti adi hallardakı 9-12 həftədən bu yayda 19, oktyabrda isə 22 həftəyə, bəzi hallarda isə 38 həftəyə kimi uzanıb. Xüsusilə köhnə texnoloji proseslə istehsal olunan çiplərin çatdırılma müddəti hətta 60 həftədən yuxarı da olur. Mövcud vəziyyətdə uduşda olan isə elə çip istehsalçılarıdır. Yarımkeçiricilərin satışından gəlirlər bu ilin 3-cü rübündə 144,8 milyard ABŞ dollara çatıb. Bu, 2020-ci ilin eyni dövrünün göstəricisindən 27,6 % çoxdur və yeni tarixi rekorddur. Sektorun lideri TSMC 2021-ilin iyul-sentyabr aylarında cəmi gəlirləri ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 23 % artaraq 14,8 milyard ABŞ dolları olub. Gəlirlərin əsas hissəsi “Apple” və “AMD” kimi daimi müştərilərin sifarişləri hesabına olub. Eyni dövrdə “Intel”in gəlirləri 60 % artaraq 6,8 milyard ABŞ dolları olub. ABŞ-ın sanksiyaları altında olan Çinin ən iri çip istehsalçısı “Semiconductor Manufacturing International Co.”nun (SMIC) gəlirləri illik ifadədə III rübdə 31 % artıb.

Bundan sonra nələr gözlənilir?

Böhran bu sektora iri həcmli investisiyaların gəlməsini stimullaşdırır. ABŞ yarımkeçiricilərin istehsalının inkişafına 50 milyard ABŞ dolları yönəldəcək. TSMC-i Yaponiyada zavod tikəcək. Yeni müəssisənin maliyyəsinin yarısı “gün doğan” ölkənin höküməti tərəfindən qarşılanacaq. Hazırda TSMC Tayvanın cənubunda yeni zavod tikdirir. O, yaxın üç ildə yeni güclərin yaradılmasına 100 milyard ABŞ dolları xərcləyəcək. “Bosch” yarımkeçirici lövhələrin istehsalı üzrə zavodlarına 2022-ci ildə 400 milyon avrodan çox yatırım edəcək. Operativ yaddaş tədarük edən üç iri şirkətdən biri olan “Micron” yaxın on ildə yarımkeçirici istehsalına 150 milyard ABŞ dolları yatıracaq. “Samsung” 2030-cu ilə kimi yaddaşsız mikrosxemlərə 151 milyard avro investisiya edəcək. “İntel” şirkəti Arizonada 20 milyard ABŞ dolları dəyərində iki yeni zavod tikəcək.

İstehsal güclərinin genişləndirilməsi üzrə uzunmüddətli layihələrə 100 milyardlara ABŞ dollarının yatırılması böhranın aylar deyil illərlə uzana biləcəyinin göstərici kimi qiymətləndirilə bilər. Belə ki, mikrosxem istehsalçıları buna defisitin bir neçə il davam edəcəyindən əmin olmasaydılar getməzdilər. “Intel”in baş direktoru Pet Qelsincerdə bu fikri müəyyən mənada təsdiq edib. O çip bazarında tələblə və təklif arasındakı tarazlığın 2023-cü ilə kimi bərpa olunmayacağını deyib. Oxşar qiymətləndirmə ilə “General Motors” və “Ford”da çıxış edib.

Çip sənayesinin spesifik xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, istehsal dünyada əsas etibarı ilə cəmi bir neçə müəssisədə cəmlənib. Kəskin formada istehsalı artırmaq mümkün deyil. Bunun üçün gəliz texnika və yüksək ixtisaslı əmək qüvvəsi tələb olunur. Yəni ən azından yaxın perspektivdə böhranın qalacağı gözləniləndir. Belə olan halda avtomobil istehsalçıları maliyyə itkilərini kompensasiya etmək üçün həmin yükü son istehlakçının üzərinə qoymağa davam edəcək. Yeni avtomobillərin qiymətlərinin və çatdırılma müddətlərinin artması daha çox alıcının təkrar bazara yönəlməsini stimullaşdıracaq. Hazırda qlobal logistikada və tədarük zəncirindəki problemlər ikinci əl bazardakı qiymətlərə təziqi artıra bilər. Avtomobil istehsalçıları tədarük zəncirini optimalladıraraq vasitəçilər olmadan çip istehsalçılarına birbaşa çıxış təmin etməyə çalışacaqlar. Bu çiplərin alınma vaxtını azaltmağa imkan verə bilər.


mənbə :
Report.az















На сегодняшний день самая высокая неофициальная заработная плата в Азербайджане составляет около 10 тысяч манатов. Ее получают высокопоставленные чиновники медицинской и IT-сфер,» заявил Echo.az председатель Центра исследований устойчивого развития Нариман Агаев. По его словам, самая высокая официальная зарплата составляет 2250 манатов, ее получают депутаты Милли меджлиса Азербайджана. «Самая низкая неофициальная зарплата сегодня равна 150 манатам, а официальная — 116», — отметил он. По его словам, сегодня в Азербайджане 20% граждан имеют «черную» зарплату. При этом 9% получают часть зарплаты на руки, то есть по ведомостям, вторую — в «конвертах». И около 70% получают «белую» заработную плату. Как сообщает Report, инцидент зарегистрирован на территории Сабаильского района. Согласно информации, в известном клубе Z club на улице Ахмеда Джавада житель Баку Муслюмов Камран Мамед оглу 1994 года рождения был ранен ножом неизвестным. Раненый был доставлен в Городскую клиническую больницу №1. Врачи оценивают его состояние как среднетяжелое. «Однако не стоит забывать о тех, кто задействован в развитии теневой экономики, есть множество незарегистрированных предпринимателей, многие работают на дому или по найму, безусловно, большая их часть нигде не числится. Я считаю, что улучшить ситуацию позволит лишь политическая воля правительства», — сказал он. В настоящее время в Азербайджане идут серьезные социально-экономические и политические процессы. Время от времени также появляется тревожная информация об опасности террора в Азербайджане. В тоже время, вокруг карабахского вопроса протекают сложные процессы. Кроме того, уже 18 дней Армения не возвращает тело нашего шехида, а по делу МНБ продолжается судебный процесс. Бывший заместитель министра национальной безопасности, председатель Партии свободных демократов Сульхаддин Акпер дал свою оценку всех этих вопросов, находящихся на повестке дня страны. Администрация действующего американского лидера Барака Обамы увязывала снятие ограничительных мер против России с полным выполнением минских договоренностей. Вступающий в пятницу на высший государственный пост Трамп в интервью Times и Bild предложил отойти от провозглашенного своим предшественником принципа. В Москве инициативу избранного американского президента восприняли весьма сдержанно. Песков отметил, что антироссийские санкции — это не вопрос российской повестки дня как во внутреннем плане, так и в плане общения с зарубежными партнерами. На вопрос о том, не меняет. Трамп рассказал о своем видении внешней политики В Совете Федерации пояснили: для России отмена санкций не является самоцелью, ради которой надо чем-то жертвовать, тем более в сфере безопасности. Председатель комитета верхней палаты парламента по международным делам Константин Косачев призвал не спешить "придавать словам избранного президента США Дональда Трампа о некоем возможном "размене" ядерного разоружения на отмену санкций статус официального предложения". Сенатор напомнил, что все это было сказано в интервью как размышление, как вариант. По его мнению, Трамп должен внимательно изучить причины, по которым существенное разоружение в этой сфере так и не стало реальностью. "Если отбросить демагогические ("агрессивность и реваншизм России"), то будет очевидным, что одно из главных препятствий — реализация планов глобальной ПРО США, а также последовательные американские попытки обеспечить себе односторонние превосходство по другим направлениям — развитие инфраструктуры НАТО, обычные вооружения, высокоточное оружие, беспилотники, милитаризация космоса", — уверен парламентарий. В Баку доставлен надгробный памятник азербайджанскому «вору в законе» Ровшану Ленкоранскому, убитому в Стамбуле. Как передает памятник был изготовлен в Индии, затем доставлен в Турцию, а оттуда в Азербайджан. Высота памятника составляет 5 метров. Отмечается, что в настоящее время памятник находится в одном из цехов по изготовлению надгробных камней в Бинагадинском районе, где проводятся завершающие работы. Отмечается, что основная часть памятника изготовлена в Индии по заказу брата Ровшана – Намика Джаниева. РИА Новости Положительное сальдо внешнеторгового баланса РФ в ноябре 2016 года выросло на 2,2% по сравнению с аналогичным периодом 2015 года и составило 9,137 миллиарда долларов, свидетельствуют материалы Банка России. ФТС сообщила о сокращении профицита торгового баланса России в 2016 году За 11 месяцев 2016 года показатель составил 78,585 миллиарда долларов, снизившись в 1,7 раза со 137,205 миллиарда долларов за аналогичный период предыдущего года. Египет согласился принять специалистов из 22-27 января, планируется урегулировать ситуацию с периодически возникающими претензиями египетской стороны к безопасности мяса птицы из РФ, сообщает Россельхознадзор. Право экспорта мяса и птицы в Египет получили 12 российских компаний Телефонные переговоры между представителями Россельхознадзора и ветеринарной службы Египта состоялись 12 января, на них обсуждались сроки посещения Египта российскими специалистами для ознакомления с методикой работы ветеринарных аналитических лабораторий и согласования методик отбора и анализа проб мяса. "Египетская сторона предварительно согласилась принять российскую делегацию в период с 22 по 27 января 2017 года и в ближайшие дни прислать официальное приглашение. Инициатива Россельхознадзора должна положить конец периодически возникающим претензиям надзорных ведомств Египта к безопасности мяса птицы, экспортируемому из России", — говорится в сообщении. Ранее Минсельхоз РФ сообщал, что Россия заинтересована в увеличении поставок в Египет зерновых и продуктов их переработки, мяса птицы, говядины и растительных масел, а также готова увеличить импорт овощей и фруктов из Египта. По информации издания, один из членов экипажа предложил 22-летней Глисон, находящейся на 18-й неделе беременности, багет с беконом. Девушка съела бутерброд. Это заметил еще один член экипажа, который сообщил об инциденте руководству фирмы. В итоге было назначено служебное расследование и слушания по делу о краже сэндвича. Как оказалось, девушка нарушила внутренний регламент авиакомпании, так как не попросила у коллеги чек, подтверждающий, что бутерброд, которым он ее угостил, был оплачен. Теперь она намерена обжаловать решение руководства. Подростка с диагнозом «бешенство» госпитализировали в отделение реанимации пермской больницы в конце ноября. Мальчик мог заразиться после того, как его поцарапала или укусила домашняя кошка. Напомним, в начале декабря в посёлке Бымок объявили карантин. Вскоре после госпитализации подростка здесь от бешенства умерли три собаки. Карантин продлится два месяца. Искать девушку родители начали 29 декабря. На следующий день тело погибшей было обнаружено, сообщает "Интерфакс". Следователи следственного управления Следственного комитета России по Удмуртии начали проверку по факту ее гибели. По предварительным выводам судебно-медицинской экспертизы, причиной смерти школьницы стало переохлаждение. Никаких телесных повреждения на теле погибшей нет. Кроме того, Трамп намерен заставить фармацевтические компании вести переговоры непосредственно с Medicare (программа страхования для населения старшего возраста - от 65 лет) и Medicaid (программа помощи лицам, имеющим доход ниже официальной черты бедности), а также снизить цены, поскольку эти компании лишатся привычной для них политической поддержки. Трамп не раскрыл никаких подробностей того, как он выполнит задачу по корректировке программы, поскольку ожидает одобрения мер со стороны кандидата на пост советника по здравоохранению Тома Прайса. Интервью Трампа изданию The Washington Post вышло после того, как конгресс принял первые меры по отказу от закона по реформе здравоохранения, который был ключевым в ходе президентства Барака Обамы. Теперь обе палаты американского парламента будут работать над деталями отмены и реформы закона о доступном медицинском страховании. Тем не менее после почти семи лет обещаний отменить Obamacare республиканцы столкнулись с некоторым трудностями в реализации своих намерений. Некоторые представители парламента даже думают о том, чтобы повременить с отменой программы, до тех пор пока не будет обнародован план по ее замене. "Чтобы увеличить выплаты богатым акционерам, крупные корпорации уклоняются от налогов, сокращают зарплаты работников и закупочные цены... Уклонение корпораций от налогов обходится беднейшим странам как минимум​​ в $100 млрд в год. Этого хватило бы, чтобы дать образование 124 млн детей, которые не ходят сейчас в школу, и вложить в здравоохранение достаточно средств, чтобы предотвратить смерть по крайней мере 6 млн детей каждый год", - сообщила организация. 16:08 (сегодня) 2 70 Найден «черный ящик» разбившегося под Бишкеком грузового самолета Как сообщают СМИ, врачи боролись за жизнь подростка, но не сумели его спасти. Мальчик умер во второй половине декабря. Все материалы сюжета Крушение грузового самолета в Киргизии Поиски второго бортового самописца продолжаются В станицу Павлодольскую в Северной Осетии немецкие поисковики приехали летом 2016 года, чтобы разыскивать своих павших солдат. Ориентировались иностранцы по картам Вермахта, где были отмечены 160 могил немцев. Рядом с одной из них поисковики и обнаружили останки советского капитана – на карте было обозначено и место захоронения красноармейца. Как отмечают историки, это нонсенс – когда противника хоронят вместе с погибшими из своих войск. То, что этот воин – советский, немцы поняли по звезде с фуражки, пуговицам, последнему патрону пистолета и шомполу для чистки оружия. Уже позже поисковики нашли в своих военных архивах донесение немецкого командования о том, что их солдаты с почестями похоронили капитана Красной армии. Один из бортовых самописцов грузового самолета Boeing-747-400, разбившегося в Киргизии, найден на месте происшествия, передает Интерфакс. Авиакатастрофа в Киргизии. Справка «На месте происшествия найден один из самописцев разбившегося самолета. Поиски второго черного ящика продолжаются», - рассказал на пресс-конференции премьер-министра Киргизии Чынгыз Эсенгулов. Ранее стало известно Межгосударственный авиационный комитет намерен сформировать комиссию по расследованию происшествия после того, как получит запрос от властей Киргизии.
Copyright © 2021. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
Copyright © 2016. AZADLIQ – Xəbər – Azadliq – Xeber – Xeberler · Bütün hüquqları qorunur.
- Sitemap - wiki sozun izahi antonimi adinin menasi antonimi ereb ve fars sozleri free translate sitemap free translate sitemap nedir